دوره 10 اجلاسیه 2
تعداد نمایندگان حاضر 216 جلسه 202
  1. اعلام رسمیت جلسه و قرائت دستور
  2. تلاوت آیاتی از قرآن مجید
  3. تصویب کلیات طرح تشکیل وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی
  4. بحث و بررسی درخصوص لایحه اصلاح قانون مبارزه با پولشویی
  5. تسلیت ‌رئیس محترم مجلس شورای اسلامی به آقای علیرضا سلیمی نماینده محلات و دلیجان و تبریک به مناسبت روز معلم و روز کارگر
  6. اعلام وصول (1) فقره سؤال
  7. ناطقین جلسه آقایان: علی مطهری، محمد‌رضا منصوری، نبی هزار‌جریبی، علی اکبری و حسن نوروزی
  8. طرح سؤال آقای حبیب‌اله دهمرده نماینده زابل، زهک، هیرمند، نیمروز و هامون از آقای محمدجواد ظریف وزیر امور خارجه
  9. طرح سؤال آقایان: احمدعلی کیخا، حبیب‌اله دهمرده و حسینعلی شهریاری نمایندگان زابل، زهک، هیرمند، نیمروز و هامون و زاهدان از آقای محمدجواد ظریف وزیر امور خارجه و نظر مجلس مبنی بر وارد نبودن سؤال
  10. طرح سؤال آقای ولی داداشی نماینده آستارا از آقای محمد‌جواد ظریف وزیر امور خارجه
  11. تذکرات کتبی نمایندگان مجلس به مسئولان اجرایی کشور
  12. تذکر آیین‌نامه‌ای و اخطار قانون اساسی نمایندگان مجلس شورای اسلامی
  13. اعلام ختم جلسه و تاریخ تشکیل جلسه آینده
1 اعلام رسمیت جلسه و قرائت دستور

علی اردشیرلاریجانی
بسم الله الرحمن الرحیم جلسه با حضور 216 نفر رسمی است. دستور جلسه را قرائت بفرمایید.

سیدامیرحسین قاضی زاده هاشمی
بسم الله الرحمن الرحیم دستور جلسه دویست و دوم روز یکشنبه شانزدهم اردیبهشت‌ماه 1397 هجری‌شمسی مطابق با نوزدهم شعبان‌المعظم 1439 هجری‌قمری: 1 ـ گزارش کمیسیون مشترک در مورد طرح یک‌فوریتی تشکیل وزارت میراث فرهنگی و گردشگری و صنایع دستی. 2 ـ گزارش کمیسیون قضائی و حقوقی در مورد لایحه اصلاح قانون مبارزه با پولشویی. 3 ـ گزارش کمیسیون قضائی و حقوقی در مورد رد لایحه اصلاح قانون مبارزه با تأمین مالی تروریسم. 4 ـ بررسی لایحه الحاق دولت جمهوری اسلامی ایران به کنوانسیون بین‌المللی مقابله با تأمین مالی تروریسم. 5 ـ گزارش کمیسیون اجتماعی در مورد طرح تعیین تکلیف کارگزاران بیمه کشاورزی. 6 ـ سؤالات آقایان: احمدعلی کیخا، حبیب‌اله دهمرده، حسینعلی شهریاری و ولی داداشی نمایندگان محترم زابل، زهک و هیرمند و زاهدان و نماینده محترم آستارا از وزیر محترم امور خارجه.
2 تلاوت آیاتی از قرآن مجید

علی اردشیرلاریجانی
تلاوت آیاتی از کلام‌الله مجید.

حمیدرضا احمدی وفا
(آیات 17 ـ 13 سوره مبارکه «فاطر» توسط قاری محترم آقای حمید‌رضا احمدی‌وفا تلاوت گردید) اعوذ بالله من الشیطان الرجیم ـ بسم ‌الله الرحمن الرحیم یُولِجُ اللَّیْلَ فِی النَّهارِ وَ یُولِجُ النَّهارَ فِی اللَّیْلِ وَ سَخَّرَ الشَّمْسَ وَ الْقَمَرَ کُلٌّ یَجْرِی لِأَجَلٍ مُسَمًّى ذلِکُمُ اللَّهُ رَبُّکُمْ لَهُ الْمُلْکُ وَ الَّذِینَ تَدْعُونَ مِنْ دُونِهِ ما یَمْلِکُونَ مِنْ قِطْمِیرٍ * إِنْ تَدْعُوهُمْ لا یَسْمَعُوا دُعاءَکُمْ وَ لَوْ سَمِعُوا مَا اسْتَجابُوا لَکُمْ وَ یَوْمَ الْقِیامَةِ یَکْفُرُونَ بِشِرْکِکُمْ وَ لا یُنَبِّئُکَ مِثْلُ خَبِیرٍ * یا أَیُّهَا النَّاسُ أَنْتُمُ الْفُقَراءُ إِلَى اللَّهِ وَ اللَّهُ هُوَ الْغَنِیُّ الْحَمِیدُ * إِنْ یَشَأْ یُذْهِبْکُمْ وَ یَأْتِ بِخَلْقٍ جَدِیدٍ * وَ ما ذلِکَ عَلَى اللَّهِ بِعَزِیزٍ * (صدق الله‌ العلی العظیم ـ حضار صلوات فرستادند)

علی اردشیرلاریجانی
از جناب آقای احمدی‌وفا قاری محترم تشکر می‌کنیم، ترجمه آیات را بفرمایید.

احمد امیر آبادی فراهانی
به نام خداوند بخشنده مهربان «شب را به روز در می‌آورد و روز را به شب در می‌آورد و آفتاب و ماه را تسخیر کرده است که هر یک تا هنگامی معین روانند. این است خدا پروردگار شما. فرمانروایی ازآن اوست و کسانی را که به جز او می‌خوانید مالک پوست هسته خرمایی هم نیستند. اگر آنها را بخوانید دعای شما را نمی‌شنوند و اگر فرضاً بشنوند اجابت‌تان نمی‌کنند. و روز قیامت شرک شما را انکار می‌کنند و هیچ کس چون خدای آگاه تو را خبردار نمی‌کند. ای مردم شما به خدا نیازمندید و خداست که بی‌نیازِ ستوده است اگر بخواهد شما را می‌برد و خلقی نو بر سر کار می‌آورد. و این امر برای خدا دشوار نیست». راست گفت خداوند بلندمرتبه بزرگ. (حضار صلوات فرستادند) اسامی تأخیرکنندگان جلسه امروز عبارتند از آقایان: محمدصادق حسنی‌جوریابی نماینده محترم رشت، محمد کاظمی نماینده محترم ملایر، مسعود گودرزی نماینده محترم ممسنی، آقای مجید ناصری‌نژاد نماینده محترم شادگان، همایون هاشمی نماینده محترم میاندوآب و اسداله قره‌خانی نماینده محترم علی‌آباد.

علی اردشیرلاریجانی
متشکریم.
3 تصویب کلیات طرح تشکیل وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی

علی اردشیرلاریجانی
دستور جلسه را بفرمایید.

سیدامیرحسین قاضی زاده هاشمی
بسم الله الرحمن الرحیم خدمت همکاران گرامی عرض سلام و ادب دارم. دستور اول گزارش کمیسیون مشترک در مورد طرح یک‌فوریتی تشکیل وزارت میراث فرهنگی و گردشگری و صنایع دستی است که یک‌فوریت این طرح در جلسه علنی 29/1/96 به تصویب رسیده، حالا گزارش داده‌اند. خانم محمودی در خدمتتان هستیم.

محمد علی وکیلی
اجازه بدهید مخالف و موافق را اعلام کنم.

علی اردشیرلاریجانی
بفرمایید.

محمد علی وکیلی
بسم الله الرحمن الرحیم مخالفین: جناب آقای اکبریان، جناب آقای دلخوش و جناب آقای سبحانی‌فر. موافقین: جناب آقای لاهوتی، جناب آقای وقفچی و سرکار خانم سلحشوری.

سمیه محمودی
پیشنهاد دهنده
بسم الله الرحمن الرحیم و به نستعین و الهی ایاک نعبد و ایاک نستعین به ارواح طیبه شهدا و امام شهیدان درود می‌فرستیم و خدمت همه همکاران بزرگوار عرض سلام دارم. گزارش کمیسیون مشترک تشکیل وزارت میراث فرهنگی و گردشگری و صنایع دستی به شماره چاپ (818) مورخ 25/11/96. در ابتدا لازم می‌دانم از کلیه مشاورین، اساتید دانشگاه، مرکز پژوهش‌ها، کارشناسان دولت و سازمانهای مردم‌نهاد و اعضای محترم کمیسیون و همه بزرگوارانی که با حضور در جلسات متعدد کمیسیون ویژه تشکیل وزارت میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری در راستای تدوین و تهیه طرح ما را همراهی نموده‌اند تقدیر و تشکر نمایم. همکاران بزرگوار!‌ همان‌طور که مستحضر هستید امروز صنعت گردشگری و در کنار آن تولید، عرضه و فروش صنایع دستی بی‌نظیر هنرمندان ایران به عنوان یکی از معدود راه‌های پیش‌روی مدیران و دست‌اندرکاران و فعالین اقتصادی برای ایجاد اشتغال پایدار مطرح می‌باشد. بنابراین با توجه به جایگاه ویژه این صنعت و نگاه به آینده و وضعیت اقتصاد و اشتغال در کشور و به دلیل وجود جاذبه‌های بی‌بدیل در ایران اسلامی، طرح تشکیل وزارت میراث فرهنگی و صنایع دستی و گردشگری به عنوان یکی از معدود طرحهایی است که توسط جمع زیادی از نمایندگان محترم امضا و طرح یک‌فوریتی آن به تصویب رسید. به عنوان مثال سالیانه (10) میلیون نفر توریست از ایران خارج می‌شود، همکاران محترم! اگر حداقل (3000) دلار هزینه شود، (30) میلیارد دلار از کشور خارج می‌شود که ما می‌بینیم عملاً در کشور در حوزه گردشگری کاری صورت نگرفته و عمده کار این سازمان بیشتر در زمینه میراث فرهنگی است که همه شما عزیزان و بزرگواران هم در حوزه انتخابیه شاهد این هستید که در زمینه میراث فرهنگی هم کاری صورت نمی‌گیرد یا ما شاهد تخریب میراث فرهنگی هستیم یا اینکه به کشور دیگر منتقل می‌شود و ما در اخبار شاهد گزارش‌ها هستیم. براساس تبصره (3) ماده‌واحده هر‌گونه افزایش نیروی انسانی، امکانات و بار مالی برای وزارت موضوع این ماده در طول اجرای برنامه ششم توسعه ممنوع بوده، در حال حاضر شش معاونت، (31) اداره کل استانی، (175) شهرستان و (230) نمایندگی که در حال حاضر ساختار این سازمان هم از برخی وزارتخانه‌ها گسترده‌تر است. برادران و خواهران بزرگوار! یعنی در این زمینه هم ما می‌بینیم که نیاز به افزایش نیرو ندارد و مغایر با برنامه ششم هم نیست. ما یک آماری را از شرایط موجودشان خدمت شما عرض کنیم که قبل از دولت نهم این سازمان (3000) پرسنل داشته، در صورتی که در طول دولت نهم و دهم و مقداری هم در دولت یازدهم پرسنل به (13) هزار نفر رسیده و این عدم نظارت را می‌رساند. پس به نظر می‌رسد باید پس از گذشت (40) سال با عزم جدی این سازمان را از حیاط‌خلوت دولت‌ها به یک مجموعه کاملاً پویا و تخصصی و کارشناسی تبدیل نمود و قطعاً اولین گام در این راستا ایجاد بسترهای نظارتی توسط مجلس شورای اسلامی است. عدم نظارت بر سازمان میراث فرهنگی و صنایع دستی و گردشگری باعث شده که این سازمان از زمان ادغام در سال 1383 و در (13) سال گذشته شاهد (10) رئیس سازمان باشد، به طوری که آقایان مرعشی، مشایی،‌ بقایی، احمدزاده‌کرمانی، موسوی، ملک‌زاده، نجفی، سلطانی‌فر، خانم احمدی‌پور و آقای مونسان ریاست سازمان را بر عهده داشتند و همچنین در این (13) سال (11) معاون گردشگری داشتند. از علی هاشمی در زمان ریاست مرعشی گرفته، تا ملک‌زاده، موسوی، فاضلی، عامری، یزدانی،‌ دهقانان، جهانیان، رحمانی‌موحد، رومیانی و محب‌خدایی در زمان ریاست آقای مونسان. به راستی با تغییر (15) ماهه ریاست سازمان و تغییر (14) ماهه معاون گردشگری و همین‌طور معاونت‌های میراث فرهنگی و صنایع دستی و سرمایه‌گذاری، انتظار سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی در حوزه‌های سه‌گانه میراث فرهنگی و سازمان گردشگری در کشور هست؟ من از شما خواهران و برادران بزرگوار می‌خواهم که دقت فرمایید و با توجه به اینکه در جلسات مختلف (فرهنگی ـ خیلی متشکر) با حضور صاحب‌نظران تشکیل این وزارتخانه با هدف برنامه‌ریزی و نظارت که تنها راه توسعه گردشگری و صنایع دستی است، من از همکاران عزیز می‌خواهم که با توجه به موارد عنوان‌شده و با توجه به نظر و اهمیت تصویب طرح و همچنین با عنایت به موضوع (فرهنگی ـ وقت شما تمام شد) که یقیناً طرح اصلاح ساختار دولت به این دوره نخواهد رسید، برادران و خواهران بزرگوار! طرح اصلاح ساختار دولت به این دوره نخواهد رسید و حتماً مستحضرید که آن طرح به دنبال تغییرات در (16) وزارتخانه خواهد بود که در این شرایط و وضعیت فعلی کشور کاری کارشناسی‌شده نیست و عملاً کار نشدنی به نظر می‌رسد. (رئیس ـ متشکریم). در پایان از همه شما درخواست دارم با توجه به وضعیت نامناسب اقتصاد کشاورزی به دلیل خشکسالی‌های پی‌درپی و همچنین عدم موفقیت صنایع کوچک و زودبازده، در تحقق اهداف مورد نظر بهترین راه پیش‌رو فعال کردن فعالیت‌های گردشگری و صنایع دستی است. بنابراین همه با هم به عنوان یکی از اقدامات اساسی مجلس دهم به طرح تشکیل میراث فرهنگی و صنایع دستی و گردشگری رأی موافق بدهیم. رئیس کمیسیون مشترک ـ سلمان خدادادی

علی اردشیرلاریجانی
خیلی ممنون خانم محمودی.

غلامرضا کاتب
جناب آقای رئیس! دوستان اخطار و تذکر دارند، اجازه می‌دهید؟

علی اردشیرلاریجانی
بفرمایید.

غلامرضا کاتب
برادر عزیزم جناب آقای رحیمی اخطار دارند، بفرمایید.

علیرضا رحیمی
اخطار
بسم الله الرحمن الرحیم با سلام و عرض ادب خدمت همکاران ارجمند. آقای دکتر لاریجانی! استحضار دارید اخطار مقدم بر همه نطق‌ها است. خواهش من این است که عنایت بفرمایید، من می‌خواهم دو مورد مهم را یادآوری کنم، قبل از اینکه وارد بحث شویم و موافقین و مخالفین صحبت کنند اگر حضرت‌عالی اخطار را وارد می‌دانید به رأی بگذارید قبل از اینکه وارد بحث اصلی شویم. یکی اخطار اصل (110) را داریم که سیاست‌های کلی نظام است. این طرحی که همکاران زحمت کشیدند تهیه فرمودند اگرچه با حسن نیت است و نگاهشان را هم می‌دانیم، منتها خلاف صریح هم سیاست‌های کلی در نظام اداری است، هم خلاف سیاست‌های اقتصاد مقاومتی است، هم در بند (28) قانون برنامه ششم سال گذشته همین مجلس تصویب کرد که چابک‌سازی دولت به نوعی ادامه پیدا کند. در سیاست‌های کلی نظام اداری بند (10) صراحت دارد که چابک‌سازی، متناسب‌سازی و منطقی‌سازی تشکیلات نظام اداری. این مربوط به سیاست‌های کلی نظام اداری است. درخصوص سیاست‌های کلی اقتصاد مقاومتی بند (16) آنقدر مهم است که عیناً در برنامه ششم copy paste شده، یعنی در مقدمه بند (28) برنامه ششم عین عبارت بند (16) سیاست‌های کلی در آنجا copy paste شده که آنجا اعلام می‌کند صرفه‌جویی در هزینه‌های عمومی کشور با تأکید بر منطقی‌سازی دولت، حذف دستگاه‌های موازی و هزینه‌های زائد. این مواردی است که خلاف بیّن سیاست‌های کلی نظام و اصل (110) است. ضمن اینکه اخطار دومم مربوط به اصل (75) است. ما بالاخره از این طرف می‌گوییم طرحهایی که متضمن بار مالی هستند، بار مالی این کجا پیش‌بینی شده؟ اگر واقعاً سازمان میراث فرهنگی و گردشگری توانمندی دارند ما بحث مدیریتی داریم. همین مدیران با همین ساختار قاعدتاً اگر کارآمدی داشته باشند باید کارآمدی‌شان را نشان دهند. همین الان وضعیت توریسم به نسبت کشورهای منطقه و مشابه منفی (40) درصد رشد را دارد نشان می‌دهد. یعنی شما با کشور همسایه، ترکیه که مقایسه کنید هموطنانی که دارند به ترکیه سفر می‌کنند و به تناسب توریست‌هایی که دارند به ایران وارد می‌شوند غیرقابل قیاس است، فاصله‌ای که هست. یعنی می‌خواهم عرض کنم با اینکه کشور ما ارزانترین مقصد توریستی دنیا است (رئیس ـ متشکریم) در عین حال کمترین توفیق را در جذب توریست داشتیم. اگر مسئولین میراث فرهنگی همت، جهد و هنری داشتند با همین سازمان هم می‌توانند مصلحت و نیاز کشور را تأمین کنند. نیاز به ساختار و وزارتخانه جدید نیست. آقای دکتر!‌ من خواهش می‌کنم اگر اخطارها را وارد می‌دانید، چون من عرض کردم.

علی اردشیرلاریجانی
اخطار اولتان که خلاف سیاست‌های کلی است را من وارد نمی‌دانم، چون آنجا بحث چابک‌سازی است، اینجا فقط سازمان می‌خواهد وزارتخانه شود. این دلیل بر این نیست که چابک نشود، یعنی خلاف بیّنی نیست. حالا اخطار بعدی که اصل (75) است وارد است، یعنی بار مالی دارد و لذا مشکل هست. حالا من فکر می‌کنم اگر این بحث را آقایان موافق باشند، چون الان یک کمیسیون مشترکی تشکیل شده که دارد راجع به سازمانهای دیگر و آن دو تا لایحه دولت هم بحث می‌کند، این را هم همان‌جا بحث کنند که این اشکال بار مالی‌اش هم رفع شود، چون آن لایحه است، ما در لایحه مشکل بار مالی نداریم، اما در طرح مشکل بار مالی داریم. لذا اگر موافقید ما این را به کمیسیون ارجاع بدهیم، در کمیسیون این مشکل را حل کنند که دیگر بار مالی هم معنی ندارد، چون لایحه دولت است.

محمدمهدی مفتح
کمیسیون دارد.

علی اردشیرلاریجانی
نه، برای همه تشکیلات دولت کمیسیون مشترک گذاشتیم، به کمیسیون مشترک می‌رود. ارجاع به کمیسیون مشترک را به رأی می‌گذاریم. حضار 223 نفر، نمایندگان نظرشان را اعلام بفرمایند که به کمیسیون مشترک برود تا آنجا بحث کنند و تشکیلات را یک‌جا بررسی کنند. دوستان در رأی‌گیری مشارکت بفرمایید. ارجاع به کمیسیون را به رأی گذاشتیم. پایان رأی‌گیری را اعلام می‌کنم، تصویب نشد. بنابراین اخطار می‌ماند، اخطارشان وارد است، بار مالی دارد. (تعدادی از نمایندگان ـ ندارد) به هر حال شما یک سازمان را می‌خواهید وزارتخانه کنید. اخطارشان را وارد می‌دانم، نمایندگان باید نظر بدهند. حضار 225 نفر، اخطار اصل (75) را به رأی می‌گذاریم. نمایندگان محترم نظرشان را اعلام بفرمایند. دوستان در رأی‌گیری مشارکت بفرمایید. پایان رأی‌گیری را اعلام می‌کنم، تصویب نشد. اخطار هم رأی نیاورد، بنابراین مخالف صحبت کند.

محمد علی وکیلی
جناب آقای اکبریان مخالف هستند، بفرمایید.

عزیز اکبریان
مخالف
بسم الله الرحمن الرحیم از همکاران نماینده تشکر می‌کنم. مخالفت بنده در رابطه با تشکیل وزارت میراث فرهنگی و گردشگری است. عزیزان و همکاران! ما در قانون برنامه پنجم و ششم دولت را موظف به کوچک‌سازی کردیم. از این طرف هم که تشکیل وزارتخانه جدید برای دولت بحث بار مالی دارد. اگر بنا باشد ما وزارتخانه تشکیل بدهیم هر سازمانی و نهادی تبدیل به وزارتخانه شود ما باید دهها وزارتخانه را راه‌اندازی کنیم. نمی‌دانم با این اصلاح ساختارها و تشکیل وزارتخانه به کجا می‌خواهیم برویم؟ با تشکیل وزارت ورزش و جوانان چه نتیجه‌ای گرفتیم؟ نتیجه ما این بوده که جوانان امروز نابود شده‌اند، امروز از جوانان در کشور اثری وجود ندارد، ورزش ما هم که پیشرفت چندانی نداشته. موفقیت ما نسبت به ورزش چه بوده که ما آمدیم سازمان ورزشی را تبدیل به وزارتخانه کردیم؟ فقط صرفاً‌ اینکه در مقابل مجلس باید پاسخگو باشد. ما به دنبال این هستیم، این نحوه اداره کشور نیست، نحوه اداره کشور باید به عقلانیت درست انجام بدهیم. ما با کدام کشور داریم خودمان را مقایسه می‌کنیم؟ آیا ایران را یک جزیره‌ای برای خودمان می‌دانیم؟ با کدام کشور داریم مقیاس می‌کنیم؟ امروز همه کشورها در کوچک‌سازی وزارتخانه‌هایشان هستند. کشور ژاپن دو برابر ما جمعیت دارد، تعداد (11) وزارتخانه دارد، کشورهای اروپایی هم همین هستند، کشورهای آسیایی هم همین هستند. ژاپن (12) هزار مدیر دارد، ما (276) هزار مدیر داریم. شما قبول دارید، هزینه‌های کشور امروز در رابطه با کارکنان دولت و پرسنل دولت دارد بلعیده می‌شود؟ ما برای عمرانی بودجه نداریم. آقایی که شما می‌گویید بار مالی ندارد! تابلوهای همین سازمان میراث فرهنگی را می‌خواهید عوض کنید در سراسر کشور بنویسید وزارت میراث فرهنگی، این بار مالی ندارد؟ کجا می‌گویید بار مالی ندارد؟ با این اصلاح به کجا می‌خواهیم برویم؟ آقای رئیس! حتی راجع به بحث اصلاح ساختار دولت هم ما اعلام کردیم، ما دو تا وزارتخانه را آمدیم ادغام کردیم، الان می‌خواهیم جدا کنیم. مردم مشکل دارند، مردم گرفتاری دارند، این گرفتاری ارز است، این گرفتاری اقتصادی مملکت است، گرفتاری معیشت مملکت است، دولت دارد یک سازی را برای خودش می‌زند، مجلس یک کارهایی دارد انجام می‌دهد، آقایان! امروز مشکل مردم تشکیل این وزارتخانه است یا امروز مشکل مردم اقتصادشان است؟! مشکل مردم معیشت‌شان است، مشکل مردم جوانان‌شان است. به خدا مگر با تشکیل این، جوانان به سر کار می‌روند؟ بوروکراسی را (10) برابر می‌کنید. سیستم اقتصادی و مالی کشور را دارید افزایش می‌دهید. کجا برای جوانان ایجاد اشتغال می‌کند؟ چرا شعار می‌دهید؟ چرا هر روز داریم پوپولیستی فکر می‌کنیم؟ یک کاری انجام بدهید که فردا مدام بگویند مجلس باید جوابگوی ما باشد. ما یک سازمان کوچک می‌خواهیم، باید مردم را دخیل کنیم، آقایان! دولت جواب نمی‌دهد، نمی‌دهد، نمی‌تواند. ساختارها را باید بخش خصوصی ایجاد کند، با تشکیل وزارتخانه درست نمی‌شود، باید برویم زیرساخت‌ها را درست کنیم، چرا بخش خصوصی نمی‌آید سرمایه‌گذاری کند؟ این را باید حل کنیم وگرنه فکر کنیم وزارتخانه شود. با تشکیل وزارتخانه سالن‌های تربیت‌بدنی ما در کل کشور درست شد؟ هتل‌هایمان باید با تشکیل وزارتخانه درست شود؟ با اینها که درست نمی‌شود. اینها در اقتصاد دولتی حل‌شدنی نیست، آخر اقتصاد دولتی بن‌بست است. ما اقتصاد دولتی را رها نمی‌کنیم. ما باید فردا وزارت مناطق آزاد را هم تشکیل بدهیم، محیط زیست را هم تشکیل بدهیم، برنامه و بودجه را هم تشکیل بدهیم،‌ برای هر چیزی بیاییم (100) تا وزارتخانه تشکیل بدهیم، مگر اینجا کشورهای کمونیستی است که ما بیاییم (50) تا وزارتخانه تشکیل بدهیم؟ لذا من از عزیزان خواهش دارم یک مقدار با عقلانیت بیاییم ببینیم مشکل این سازمان چیست؟ گردشگری ما زیرساخت‌ها را ندارد بخش خصوصی وارد نمی‌شود، سرمایه‌گذاری نمی‌شود، نه در یک وزارتخانه است، میراث فرهنگی ما دارد نابود و خراب می‌شود، برای اینکه از ظرفیت‌ بخش خصوصی استفاده نمی‌کنیم. دولت را هم بزرگ کردیم، دولتی را که در اوایل انقلاب (800) هزار پرسنل داشت (4) میلیون نفر کردیم. (4) میلیون نفر را فکر کنم تا دو مجلس آینده اگر ادامه پیدا کند (5) میلیون نفر بکنیم. (رئیس ـ متشکریم) ما با این وضعیت تشکیل وزارتخانه‌ها به کجا می‌خواهیم برویم؟ آقای رئیس، آقایان نماینده‌ها! من خواهش دارم وزارتخانه جدید را تشکیل ندهید، بیاییم مشکلات را زیربنایی حل کنیم. از همکاران تشکر می‌کنم.

علی اردشیرلاریجانی
موافق صحبت کند.

محمد علی وکیلی
جناب آقای لاهوتی موافق هستند، بفرمایید.

مهرداد لاهوتی
موافق
بسم الله الرحمن الرحیم دوستان ببینید، عنایت بفرمایید! برادر خوب ما جناب آقای اکبریان به بار مالی این طرح اشاره کردند. آقای دکتر لاریجانی! ما در کمیسیون مشترک حداقل (10) تا کمیسیونی که با دستور حضر‌ت‌عالی تشکیل دادیم نهایت دقت شد. آقای دکتر! شما تبصره (3) همین بند را ببینید، ما اینجا گفتیم هرگونه افزایش نیروی انسانی،‌ امکانات و بار مالی برای وزارت موضوع در طول قانون برنامه ششم را ممنوع کردیم. آقای دکتر لاریجانی عنایت بفرمایید! ما حتی بند «د» ماده (29) را که استحضار دارید وزارتخانه‌‌ها پنج تا معاونت دارند، الان میراث فرهنگی و گردشگری شش معاونت دارد،‌ ما در راستای همین اصل (75) آمدیم گفتیم میراث فرهنگی و گردشگری هم باید بند «د» ماده (29) را رعایت بکند. یعنی یکی از معاونت‌هایش را بتواند حذف بکند. بنابراین این بار مالی ندارد، بلکه کاهش دارد. جناب آقای اکبریان! که بنده احترام خاصی به شخصیت و بزرگی شما قائل هستم، شما نمی‌دانید میراث فرهنگی و گردشگری در دولت‌ها تبدیل به حیاط خلوت دولت‌ها شده. شما نمی‌دانید هرکسی را که از هرجا وا مانده است و نمی‌توانند کاری برایش بکنند برای میراث فرهنگی و گردشگری می‌گذارند. آقای دکتر اکبریان! شما به جای اینکه رئیس سازمان میراث فرهنگی و گردشگری حیاط خلوت یک عده دولت‌ها بشود، به جای اینکه یک نفر انتخاب بکند این رئیس سازمان میراث فرهنگی و گردشگری بیاید در همین مجلس شما برنامه‌‌های خودش را ایراد بکند، به شما ارائه بدهد و شما به نمایندگی از مردم حق داشته باشید آن را انتخاب بکنید. شما به نمایندگی از مردم حق داشته باشید اگر این اشتباه کرد به او تذکر بدهید، حق داشته باشید از او سؤال بکنید، حق داشته باشید او را برکنار بکنید. آقای اکبریان عزیز، سرور عزیز من، استاد من! امروز ما جزء (10) کشور برتر دنیا هستیم،‌ ما نمی‌گوییم، دنیا می‌گوید. شما از نظر جاذبه گردشگری جزء (10) کشور برتر دنیا هستید. آقای اکبری عزیز! امروز ما (10) میلیون مسافر از کشور داریم خارج می‌کنیم که نوروز امسال متأسفانه (9) درصد هم افزایش داشت. خانم محمودی فرمودند: (10) تا (3000) دلار، من می‌گویم (2000) دلار، (20) میلیارد دلار ما در سال از این کشور داریم خارج می‌‌کنیم. چه عددی را وارد کشور می‌کنیم؟ آقای اکبری، دوستان، همکاران عزیز بنده! ما زیر (1) میلیارد دلار، کشوری که جزء (10) کشور برتر دنیا است، جزء کشورهای برتر دنیا از نظر جاذبه و آثار تاریخی و موقعیت‌های گردشگری است دارد زیر (1) میلیارد دلار وارد می‌کند. این واقعاً جای تأسف نیست؟ همکاران محترم! ما راه‌های مختلفی را رفتیم، یک زمانی میراث فرهنگی و گردشگری زیر نظر یک وزارتخانه بود، نتیجه مثبت نتوانستیم بگیریم گفتیم این را بکنیم معاون رئیس‌جمهور شاید در هر صورت توانستیم نتیجه مثبت بگیریم. از این راه هم نتوانستیم، برادر من، خواهر من! نتوانستیم نتیجه مثبت بگیریم. در افق 1404 بایستی (30) میلیون گردشگر وارد کشور بشود، بالای (30) میلیارد دلار درآمد گردشگری داشته باشیم. در همین قانون برنامه ششم، شما تکلیف کردید باید ظرفیت‌های گردشگری کشور پنج برابر بشود. آیا امکان دارد با این شکلی که الان داریم، با این ساختار غلطی که امروز داریم می‌توانیم به این هدف برسیم؟ همکاران محترم! واقعاً امکان رسیدن به این هدف به خدا وجود ندارد. شما بروید بعد از انقلاب در همین تهران را جز دو تا هتل اسپیناس و پارسیان یکی،‌ دو تا هتل بعد از انقلاب بقیه همه هتل‌های ما برای زمان قبل از انقلاب است. ما اصلاً در زمینه بخش گردشگری سرمایه‌گذاری نکردیم. همکاران عزیز! امروز صنعت گردشگری مطمئن‌ترین صنعت دنیا است. امروز رتبه سوم اقتصاد دنیا را (فرهنگی ـ خیلی ممنون، وقت شما تمام شده) صنعت گردشگری به خودش اختصاص داده. ما هم که جزء کشورهای برتر دنیا هستیم باید از این صنعت استفاده بکنیم. من خواهش می‌کنم به این طرح رأی بدهید، ان‌شاء‌الله اگر اشکالاتی هم در ماده‌واحده وجود داشته باشد با همدیگر بتوانیم برطرف بکنیم. جناب آقای احمدی هم مطالبی داشتند که ان‌شاء‌الله در آخر.

علی اردشیرلاریجانی
متشکریم، مخالف بعدی را بفرمایید.

غلامرضا کاتب
جناب آقای رئیس! آقای حاجی اصرار به تذکر دارند.

علی اردشیرلاریجانی
در زمینه همین طرح است؟

غلامرضا کاتب
بله،‌ در همین زمینه هست. آقای حاجی بفرمایید.

حسینعلی حاجی
تذکر آیین نامه
بسم الله الرحمن الرحیم آقای رئیس! البته تذکر من ماده (236) و (49) هست، اگر صلاح می‌دانید بعد از این صحبت انجام بشود.

علی اردشیرلاریجانی
عیبی ندارد،‌ متشکریم. مخالف صحبت کند.

محمد علی وکیلی
جناب آقای کولیوند مخالف هستند که وقتشان را به آقای دلخوش دادند، بفرمایید.

سیدکاظم دلخوش اباتری
مخالف
بسم الله الرحمن الرحیم دوستان خواهش می‌کنم توجه بفرمایید! اولاً تجربه را تجربه کردن خطا است. در مورد وزارتخانه‌های مختلف دوستان در مقاطع مختلف طی دوره‌های مختلف تلاش‌هایی کردند، ولی آن کسی که از این جابه‌جایی‌ها سود نبرد ملت ایران بودند. اگر ما می‌خواهیم کار مؤثر انجام بدهیم راهش این نیست به دلایلی که خدمت شما دارم عرض می‌کنم، یعنی این طرحی را که دوستان نوشتند، قول و وعده‌هایی که دادند این قول و وعده‌ها به نظر من جز سرابی بیش نیست. گفتم: هر وعده و قول بی‌ضمانت بی‌جا بود و بی‌خود و بی‌سود این وعده میراث شما و گردشتان دلخوش‌کنک است و سست و مردود آقایان می‌خواهند اینجا را وزارتخانه درست کنند، من از شماها سؤال می‌کنم؛ اولاً آیا وزارتخانه‌ها تا حالا جواب شماها را درست و حسابی داده‌اند؟ من الان هشت ماه است یک سؤال کردم، هشت ماه است هنوز در کمیسیون نیامده، یا مجلس به لحاظ نظارتی دارد ضعیف برخورد می‌کند، یا واقعاً شما اگر این وزارتخانه‌ را هم در دل وزارتخانه‌های دیگر بیاورید نمی‌توانید آن بهره‌گیری را که باید انجام بدهید در این وزارتخانه در این جایگاه بسیار وسیع انجام بدهید. دوستان! من خواهش می‌کنم گوش بدهید، ببینید! شکل‌گیری اتحادیه بین‌المللی سازمان‌های رسمی تبلیغات گردشگری در سال 1925 بوده، این اتحادیه بعد از جنگ جهانی دوم به عنوان اتحادیه بین‌المللی رسمی گردشگری شناخته شد. ایران جایگاهش در اینجا چیست؟ ایران از سال 1392 به عنوان نایب‌رئیس مجمع عمومی این سازمان انتخاب شده، اگر بخواهید وزارتخانه بکنید این جایگاه را در سطح جهانی از دست می‌دهید و این اولین مجمع عمومی است که در سال 1975 میلادی در مادرید شکل گرفته. پس اینجا هم جایگاه گردشگری خودتان را به عنوان نایب‌رئیس مجمع عمومی سازمان از دست خواهید داد. در حال حاضر در (157) کشور دنیا (500) نمایندگی در بخش‌های خصوصی، مؤسسات آموزشی، انجمن‌های جهانگردی در عضویت این سازمان‌ها هستند، شما با یک وزارتخانه‌ای که کار خودش را به درستی نمی‌تواند انجام بدهد الان بعضی از وزارتخانه‌ها واقعاً فشل هستند. شماها می‌بینید، شما به عنوان نماینده مردم درگیر ریز مشکلات مردم با این وزارتخانه‌‌ها هستید، بعد می‌خواهید یک سازمانی را که در دنیا جایگاه دارد، می‌تواند با سفارتخانه‌های مختلف ما ارتباط داشته باشد، می‌تواند امکانات لازم را فراهم بکند می‌خواهید تحت لوای یک وزارتخانه کوچک بیاورید، بعد از آن طرف شما در شهرهای خود چطور می‌خواهید این دفاتر وزارتخانه یا ادارات کل آنها را ایجاد کنید؟ آیا بار مالی ندارد؟ چه کسی می‌گوید بار مالی ندارد؟ خود این بار مالی است، شما در هر شهری یک اداره‌ای می‌خواهید، در هر استانی یک اداره‌کلی می‌خواهید. خواهش می‌کنم دوستان به این توجه بکنند. در ارتباط با الزامات در صنعت گردشگری، أخذ مجوز‌ها، کیفیت خدمات قابل ارائه توسط بنگاه‌های سرمایه‌گذاری بخش خصوصی و تعاونی، خصوصاً با توجه به قانون اصل (44) که مترقی‌ترین قانون هست و به این قانون هم تا به الان نتوانستند اشکالی بگیرند مگر در اجرا، آن هم اجرا توسط همین وزارتخانه‌ها باید عمل می‌کرد. الان شما در همین وزارت اقتصاد دستگاه‌هایی مثل گمرک دارید که روز به روز دارند خون مردم را می‌خورند. من در فراکسیون گمرک هستم می‌بینم، سازمان خصوصی‌سازی تا الان با مردم چه کرده. یک تعداد بچه‌های مردم را آوردند (10)، (11) سال است مشغول کردند هنوز این بچه‌های مردم در سهام عدالت بلاتکلیف هستند، بعد آیا پاسخگو هستند؟ کدام وزارتخانه به شما درست پاسخ داده؟ خواهش می‌کنم دوستان دقت بکنید، پویایی صنعت گردشگری والله قسم در ایجاد وزارتخانه نیست، امروز صنعت گردشگری به جای صنعت نفت می‌تواند در دنیا حرف اول را بزند و در کشور ما هم همینطور. (رئیس ـ متشکریم) نکته آخر، شما بیایید نظارت خودتان را بالا ببرید. والله قسم مجلس اگر در بخش نظارتی خودش درست عمل نکند، هیأت‌رئیسه محترم اگر برنامه نداشته باشد، شما اگر این گردشگری را (50) تا وزارتخانه هم درست کنید مشکل مردم حل نمی‌شود. ما فقط وقت جامعه و مردم را داریم می‌گیریم، یک روز سازمان می‌شود، یک روز وزارتخانه می‌شود، یک روز دبیرخانه می‌شود، یک روز فلان خانه می‌شود. این کارها را داریم می‌کنیم والله مشکل حل نمی‌شود. خواهش من این است، دوستان توجه بکنند، من از آقای کولیوند و از دوستانی که همراهی و کمک کردند هم تشکر می‌کنم، ممنون هستم و تشکر می‌کنم.

علی اردشیرلاریجانی
متشکریم، موافق صحبت کند.

محمد علی وکیلی
جناب آقای وقفچی موافق هستند، بفرمایید.

علی وقف چی
موافق
بسم الله الرحمن الرحیم من متأسف و متأثر هستم از اینکه بعضی دوستان اصلی‌ترین و اساسی‌ترین مسائل جهانی را زیر پا می‌گذارند. صنعت‌های نفت، خودرو و گاز امروز رو به افول است. من به دوستان چند تا جواب عرض کنم که خواهشاً‌ دوستانی که در مجلس می‌خواهند رأی بدهند توجه ویژه‌ای به این موضوعات داشته باشند. موضوع اول، برای رسیدن به چشم‌انداز 1404 با (20) میلیون توریست چه برنامه‌ای جز ارتقای این سازمان داریم؟ نکته دوم، چرا اصل را فدای فرع کنیم؟ باید به ارتقای بهره‌وری کمک کنیم. نکته سوم، تأکید مؤکد اسلام به سیر و سیاحت از اصلی‌ترین شعارها است که باید عملی شود. پس برای رسیدن به توسعه عادلانه و محرومیت‌زدایی و حذف اسلام‌هراسی در جهان چه باید کرد؟ مگر نه این است که پاسخگویی در برابر ملت بزرگ‌ترین رسالت مسئولین است؟ ارتقای بهره‌وری را فدای توسعه سازمانی ظاهری نکنیم و به اقتصاد پویا فکر کنیم. به تفکر تأکید مؤکد اسلام به سیر و سیاحت در صورت عدم موفقیت در این موضوع چه پاسخی داریم؟ اگر مدعی و منادی صلح جهانی هستیم چه راهی جز احیاء صنعت توریسم داریم؟ به متفکرین و علمای اقتصاد جهانی چه پاسخی داریم وقتی نگاه جهانی به صنعت توریسم است؟ سهم ما در اقتصاد جهانی امروز چیست؟ تاکنون اهمیت به صنعت توریسم نداده‌ایم، چه نتیجه‌ای گرفته‌ایم؟ مگر نه این است که قرن (21) قرن ارتباطات جهانی است و مگر نه این است که زبان ارتباطات زبان علم است و علم امروز توسعه توسعه‌یافته‌ترین صنعت را صنعت توریسم می‌داند. مگر نه این است که در همه استان‌ها و شهرستان‌ها ادارات داریم؟ در صورت عدم پاسخگویی دولت، مقصر مجلس است که باید در بخش نظارتی خود تجدیدنظر کند. حضور وزیر میراث فرهنگی و گردشگری و صنایع دستی در دولت موجب ارج نهادن جهانی به ارتباطات و صنعت توریسم است. در (13) سال گذشته (11) رئیس در سازمان عوض شده است که نشان از هرج و مرج در این مجموعه است. عرایض دیگری داشتم، ولی به دلیل اهمیت موضوع این شعر را خدمت دوستان عرض می‌کنم؛ به جنت جنگ شیطان بود و آدم خدا هم عذرشان را خواست در دم فرود آوردشان در خاک و فرمود جهنم با بهشت اینجاست توأم اگر صلح و صفا دنیا بهشت است وگر جنگ و جدل دنیا جهنم مگر جنگ جهانی را ندیدید که آتش زد به سر تا پای عالم؟ در این وادی چه نابخرد کسانیم که بر هم می‌زنیم این عیش خرم دوستان عزیز! استدعا دارم به این موضوع و برای رسیدن به توسعه عدالت اجتماعی و محرومیت‌زدایی و استفاده از ظرفیت‌های جهانی کشور به خصوص در بحث فرش رتبه اول جهان، در بحث اقلیم و حیات وحش یکی از (10) کشور جهان، در صنعت صنایع دستی یکی از سه کشور برتر جهان. وقتی ما این ظرفیت‌های جهانی را داریم دلیل مخالفت همکاران چیست؟ امیدواریم نمایندگان محترم با رأی قاطع به این، در سهمی از اقتصاد جهانی کمک کنند.

علی اردشیرلاریجانی
متشکریم، مخالف بعدی را بفرمایید.

محمد علی وکیلی
مخالف بعدی جناب آقای ادیانی هستند، بفرمایید.

سیدعلی ادیانی
مخالف
بسم الله الرحمن الرحیم همکاران محترم عنایت بکنند! من ادله مخالفت را از این منظر دارم بیان می‌کنم و قطعاً این طرح محاسنی هم دارد. هر مخالفی منکر وجود محاسن مترتب بر این طرح نیست. یکی از آنها، یکی از محاسنش می‌تواند اعمال نظارت جدی‌تر نمایندگان بر امور و تمشیت امور میراث فرهنگی و کذا باشد. اما این طرح بار مالی دارد، جناب آقای دکتر لاریجانی عزیز! من اول اخطار دارم، اخطار اصل (75) است. من فکر می‌کنم این طرح مغایر اصل (75) است، شورای محترم نگهبان این را ممکن است رد کند و بار مالی دارد، قطعاً بار مالی دارد، این نکته اول. نکته دوم و دلیل دوم مخالفت بنده به این برمی‌گردد که ما در چهارچوب قانون برنامه ششم، (این هم باز نوعی اخطار است) و سیاست‌های ابلاغی از سوی مقام معظم رهبری، (دو تا از مخالفت‌های من شکلی است و یکی هم محتوایی است) برابر سیاست‌های ابلاغی دستور مقام معظم رهبری و طبق برنامه ششم ما دولت را مکلف کردیم که (15) درصد حجم خود را کوچک کند، هم در سیاست‌های ابلاغی که اخطاربردار است و هم در قالب برنامه ششم ما دولت را مکلف کردیم. نکته سوم اینکه میراث فرهنگی، محیط‌ زیست و امثال اینها یک امر حاکمیتی‌اند و از این منظر من فکر می‌کنم در اجرا و در اجزاء ممکن است ما بعضاً بعداً با اعمال سلایق شخصی‌، فردی و یا منطقه‌ای روبه‌رو بشویم. جناب آقای دکتر! دو تا اخطار داشتم؛ اصل (110) مخالف سیاست‌های ابلاغی است و اصل (75). این دو مورد را اظهارنظر بفرمایید بقیه موضوع را عرض می‌کنم. حضرت آقای دکتر لاریجانی عزیز! دو تا اخطار است، یکی مغایر اصل (110) است، خلاف سیاست‌های ابلاغی است، خلاف برنامه ششم است و خلاف اصل (75) است. این را ارشاد بفرمایید بقیه موضوع حل است، متشکرم.

علی اردشیرلاریجانی
من که اخطار را گفتم وارد است، مجلس باید رأی بدهد، مجلس رأی نداد. دوباره که نمی‌توانیم رأی بگیریم.

سیدعلی ادیانی
اصل (110) که خلاف سیاست‌‌های کلی ابلاغی از سوی مقام معظم رهبری است.

علی اردشیرلاریجانی
سیاست‌های کلی خیلی روشن نیست، چون آنجا گفته شده دولت باید کوچک و چابک بشود. چابک شدن فقط به این بحث وزارت و سازمان نیست، نیروهایش باید کم بشوند.

سیدعلی ادیانی
حالا این هم تفسیری است، اما کوچک و چابک به معنای این است.

علی اردشیرلاریجانی
یعنی خیلی بیّن نیست.

سیدعلی ادیانی
بسیار خوب، متشکرم.

علی اردشیرلاریجانی
خواهش می‌کنم‌، دولت بفرمایید.

محمد علی وکیلی
آقای رئیس! موافق آخر ماند.

علی اردشیرلاریجانی
موافق آخر را بفرمایید.

محمد علی وکیلی
سرکار خانم سلحشوری موافق آخر هستند، بفرمایید.

پروانه سلحشوری
موافق
بسم الله الرحمن الرحیم خدمت همکاران عزیزم سلام عرض می‌کنم و با رأی قاطعی که امروز به دو اخطار موجود دادید بابت آن تشکر می‌کنم. من انتظار داشتم برادرانی که به مخالفت صحبت کردند استدلال‌های قوی‌تری داشتند. وقتی که در طرح ارائه‌شده در بند (3) این نکته اشاره می‌شود که هرگونه بار مالی و افزایش آن ممنوع است دوستان چطور ادعا می‌کنند که بار مالی دارد؟ در ضمن سازمانی که تمامی ارکان یک وزارتخانه را هم از ادارات و هم از نیرو دارد چطور می‌خواهد بار مالی اضافه کند؟ سازمان میراث فرهنگی و گردشگری در حال حاضر مانند سایر وزارتخانه‌ها یک معاونت باید کم کند، استدلال کسانی که ادعا می‌کنند بار مالی دارد رد و زیر سؤال هست. نکته دوم؛ دوستان ما اشاره کردند که نمی‌دانم سیاست‌های کمونیستی است. آخر هر جا می‌لنگیم ما به یک چیزی انگ می‌زنیم که اصلاً قابل پذیرش نیست. امروز دوستان و همکاران من چه در فراکسیون ولایی، چه در فراکسیون امید و چه در فراکسیون مستقلین حامی این طرح هستند. آقایان: پژمانفر، کوچکی‌نژاد، ابطحی، پارسائی و دوستان عزیز بسیاری می‌خواستند در موافقت این طرح صحبت کنند که اصلاً متأسفانه موفق نشدند. بحث وزارتخانه شدن بحث بسیار جدی در حوزه‌ای هست که می‌تواند رونق کشور را به بار بیاورد. نمایندگان عزیز! من خواهش می‌کنم توجه کنید، از سواحل مکران در جنوب‌شرقی تا شمال کشور ما که سرسبز است، تا جنوب‌غربی کشور ما چغازنبیل، تا کردستان قهرمان و سرسبز تمامی مناطق ایران استان به استان، شهر به شهر و حتی روستاهای ما جاذبه‌های گردشگری بسیاری دارد. از نظر جاذبه‌های گردشگری و طبیعت در دنیا رتبه پنجم را ایران دارد و از نظر میراث فرهنگی رتبه دهم. مخالفین عزیز! این پاسخ را به من بدهید که چکار کردیم، چه بهره‌وری از این امکانات داشتیم؟ در این مدت توانستیم چکار بکنیم؟ من می‌خواهم به بندهای قانون برنامه ششم توسعه اشاره بکنم که در سیاست‌های کلی آن اشاره شده که گردشگری از اولویت‌های خاص کشور ما است. در برنامه ششم توسعه، شما بندهایی را می‌بینید که در این بندها و مواد اختصاصاً به بحث گردشگری، میراث فرهنگی و صنایع دستی پرداخته شده. «بند 50 ـ توسعه پایدار صنعت ایرانگردی به گونه‌ای که ایرانگردی تا پایان برنامه ششم به حداقل پنج برابر برسد». در تبصره (3) باز هم این موضوع آمده. همکاران من شما دقت کنید! قرار بود در طی این یک سال آیین‌نامه و اساسنامه‌ای در حوزه گردشگری توسط سازمان تحویل مجلس داده بشود، به کجا رسیدیم، چه چیزی ارائه شده؟‌ ما شورایی داریم به نام شورای عالی میراث فرهنگی و گردشگری که سالی یک بار حتی جلسه تشکیل نمی‌دهد و دبیرخانه آن در سازمان هست. این نشان می‌دهد که هیچ توجهی به این موضوع نمی‌شود. نکات دیگری که مدنظر هست و واقعاً نکات بسیار مهمی است و من از همکاران می‌خواهم دقت کنند یکی این هست که تأثیر جهانگردی بر بیکاری، آثار مستقیم حاصل از صنعت جهانگردی با احتساب حدود (6) درصد از تولید ناخالص جهانی در این صنعت نمایانگر تخصیص یک شغل از هر (15) شغل به این صنعت در آینده‌ای نزدیک است. در صورتی که آثار و منافع غیرمستقیم نیز مدنظر قرار گیرد حدود (10) درصد از تولید ناخالص داخلی و یک شغل از هر (9) شغل به این صنعت اختصاص داده خواهد شد. همکاران عزیز! صنعت گردشگری (فرهنگی ـ خیلی متشکرم) صنعتی است که ارزآور است، نه خارج‌کننده ارز. کشوری که با مشکلات ارزی مواجه است باید راه‌حلی برای آن پیدا کند. من از همکاران عزیزم می‌خواهم با دقت و توجه و با توجه به اینکه مخالفین متأسفانه دلایل و مستندات قوی نداشتند به این طرح مهم که یکی از نتایج پربار مجلس دهم خواهد بود رأی مثبت بدهند، ممنونم.

علی اردشیرلاریجانی
خیلی ممنون، دولت بفرمایید.

جمشید انصاری
بسم الله الرحمن الرحیم من از نمایندگان محترم مجلس شورای اسلامی تشکر می‌کنم که با ارائه این طرح فرصتی را فراهم کردند که بنده به عنوان نماینده دولت ولو به عنوان مخالف با این طرح بخشی از مسائل صنعت گردشگری را خدمت شما عزیزان بیان کنم. چون عمده استدلال موافقان طرح بر بخش گردشگری بود و کمتر به بخش صنایع دستی و میراث فرهنگی پرداخته شد. در تعریف وزارتخانه ما در قانون مدیریت خدمات کشوری داریم که وزارتخانه به موجب قانون، بخشی از اهداف و مأموریت‌های دولت را عهده‌دار می‌شود و اساساً می‌گوییم وزارتخانه‌های ما وظیفه و نقش بخشی دارند، یعنی یک بخش را مثل بخش صنعت و معدن یا کشاورزی یا آموزش تمام یا بخشی از آن را از ابتدا تا انتها عهده‌دار می‌شوند. یکی از دلایلی که میراث فرهنگی به عنوان وزارتخانه پیش‌بینی نشده این است که اساساً گردشگری بخش نیست، بلکه یک حالت میان‌بخش دارد. اگر شما دقت کنید! ما در حوزه گردشگری، گردشگری فرهنگی داریم که ابزار آن را وزارتخانه‌های فرهنگی فراهم می‌کنند. گردشگری سلامت داریم که عملیات و اقداماتش در حوزه وزارت بهداشت و درمان انجام می‌شود، گردشگری طبیعی داریم که وزارتخانه‌های جهادکشاورزی و منابع طبیعی، محیط زیست، بخش آب درگیر مسائلی هستند که بخش گردشگری طبیعی به آن ورود پیدا می‌کند. در گردشگری تاریخی ما، میراث فرهنگی، اوقاف و بخش‌های مختلفی درگیر هستند. در خود فعالیت گردشگری زیرساخت‌های متعددی نیاز است که هیچ‌کدام از آن زیرساخت‌ها را درون این بخش فراهم نمی‌کنند، بلکه وزارتخانه‌های دیگری این زیرساخت‌ها را فراهم می‌کنند. اگر حمل و نقل را به عنوان یکی از مؤلفه‌های مؤثر در بخش گردشگری شما ببینید، چه حمل و نقل هوایی، ریلی، زمینی و دریایی وزارتخانه دیگری متولی ساماندهی حمل و نقل است. همه شما در ایام نوروز دیده‌اید که وقتی یک حجمی از سفرهای داخل کشور شکل می‌گیرد، تمام دستگاه‌ها اعم از وزارت راه و شهرسازی، وزارت کشور، پلیس، بهداشت و درمان، اورژانس، هلال‌احمر، همه باید جمع بشوند تا بتوانند این فعالیت گردشگری داخلی مردم را ساماندهی کنند. اگر من بخواهم از این جنس استدلال‌ها به کار ببرم متعدد می‌توان بیان کرد که گردشگری برای توسعه و پا گرفتن خودش نیازمند مساعدت همه بخش‌ها است و به همین دلیل اساساً یک بخش نیست، یک میان‌بخش است و ساماندهی آن در قالب یک وزارتخانه به این بخش لطمه می‌زند و موجبات توسعه این بخش که فراهم نمی‌شود، بلکه موجبات عقب‌ماندگی بخش نیز فراهم می‌شود. در کنار این باید یک جایگاهی برای گردشگری دید که هماهنگی بین بخش‌های مختلف و دستگاه‌های متولی بخش‌ها سهل‌تر فراهم بشود که به این دلیل این به عنوان یک سازمان زیر نظر رئیس‌جمهور به عنوان بالاترین مقام اجرایی کشور تعریف شده است. در بخش صنایع دستی هم این موضوع وجود دارد. بخشی از صنایع دستی ما در صنعتگران، بخشی از آن در اصناف، بخشی از آن در بین روستاییان و بخشی از آن در بین عشایر وجود دارد و همه اینها متولیان خاص خودشان را دارند. لذا دولت با این دلیل اساسی، چون سرکار خانم سلحشوری فرمودند یک دلیل قوی باید ارائه بشود، جمع‌ کردن فعالیت‌های گردشگری را ذیل یک وزارتخانه موجب لطمه ‌خوردن فعالیت گردشگری می‌داند و فکر می‌کند ادامه ساختار و جایگاه موجود به توسعه و ارتقای گردشگری کمک می‌کند. نکته آخری هم که راجع به نظارت عزیزان فرمودند؛ طبیعی است که برای وزرا مجلس حقی دارد، ولی رؤسای سازمان‌ها و دستگاه‌های زیر نظر رئیس‌جمهور منعی وجود ندارد که اگر نمایندگان محترم از آنها سؤالی داشته باشند و توضیحی بخواهند (فرهنگی ـ خیلی متشکرم) آنها را به کمیسیونها و یا صحن علنی مجلس دعوت کنند و توضیحات لازم را ارائه بدهند. به همین خاطر دولت به صورت جدی با این طرح مخالف است، معتقد است که این طرح موجب لطمه‌ خوردن و محدود شدن گردشگری به عنوان یک بخش می‌شود و آن حمایت‌هایی که برای توسعه زیرساخت‌های گردشگری و همینطور در اختیار قرار دادن امکانات دیگر بخش‌ها برای توسعه این بخش و قسمت حیاتی وجود دارد آن امکانات تضعیف می‌شود و ما از نمایندگان محترم درخواست می‌کنیم با توجه به اینکه به نظر می‌رسد مغایر بند (3) ماده (7) قانون برنامه هم باشد که پیش‌بینی لازم در این تغییر تشکیلاتی در بودجه سنواتی به عمل نیامده به رد این طرح رأی بدهند و کمک کنند که سازمان میراث فرهنگی و گردشگری با برنامه‌ریزی‌هایی که انجام داده بتواند در جهت اعتلای این صنعت تلاش‌های لازم را داشته باشد، متشکرم.

علی اردشیرلاریجانی
متشکریم، کمیسیون بفرمایید.

سمیه محمودی
بسم الله الرحمن الرحیم از همه همکاران بزرگوار و کسانی که حالا به عنوان مخالف و موافق صحبت کردند تشکر می‌کنم. به استحضار همه همکاران عزیز می‌رسانم که براساس تبصره (3) ماده‌واحده هرگونه افزایش نیروی انسانی، امکانات و بار مالی برای وزارت موضوع این ماده در طول اجرای برنامه ششم توسعه ممنوع بوده و این صحبت و نگرانی که همکاران بزرگوار دارند اینکه بار مالی ایجاد می‌شود این تبصره نشان می‌دهد. در حال حاضر هم سازمان میراث فرهنگی (6) معاونت، (31) اداره‌کل، (175) اداره و (230) نمایندگی دارد و ساختار این سازمان همین الان از برخی از وزارتخانه‌‌های ما گسترده‌تر است. من از شما بزرگواران می‌خواهم برای بحث اقتصاد کشور که صنعت گردشگری هم به عنوان سه صنعت هست؛ نفت، خودرو و گردشگری. این است که خواهش می‌کنیم به این طرح رأی بدهید و نگذاریم که بیش از این سازمان میراث فرهنگی به عنوان یک حیاط خلوت برای دولت‌ها باشد. زیاد جالب به نظر نمی‌رسد که در (13) سال سازمان، (11) تا معاونت گردشگری داشته باشد. این زیاد جالب به نظر نمی‌رسد، یعنی تغییر (15) ماهه ریاست سازمان و این ضربه اساسی را به اقتصاد کشور می‌زند. بزرگواران! باز هم من این را تکرار می‌کنم بحث این است که اگر حداقل هر یک از گردشگران ما که خارج می‌روند (3000) دلار هزینه بکنند یعنی (30) میلیارد دلار از کشور خارج می‌شود. به این طرح رأی بدهید و اجازه بدهید که آن نظارت مجلس بر این سازمان ادامه داشته باشد تا شاهد تخریب میراث فرهنگی و از بین رفتن مناطق گردشگری‌مان نباشیم. اگر وزارتخانه‌های دیگر برنامه‌های دیگری را دارد ما آن را بعد از تشکیل وزارت به اصلاح ساختار دولت واگذار می‌کنیم که بیایند و جزئیات را آن کمیسیون مشترک ان‌شاء‌الله بررسی بکنند. از همه همکاران بزرگوار خودم این درخواست را دارم که با رأی موافق به این طرح بحث نظارتی و اشتغال در کشور را حتماً پیگیری بکنند و شرایط اقتصادی و اشتغال کشور را در نظر بگیرند. همه همکاران ان‌شاء‌الله رأی مثبت بدهند و ما شاهد اقتصاد پویا در کشورمان باشیم، تشکر.

علی اردشیرلاریجانی
متشکریم، حضار 232 نفر، مخالفین و موافقین صحبت کردند، نظر دولت هم مخالف بود، کمیسیون هم نظر موافق خود را داد، منتها دوستان در رأی‌گیری مشارکت کنید. چون خلاف برنامه هست دوسوم رأی می‌خواهد. نمایندگان محترم رأی خودتان را اعلام بفرمایید. پایان رأی‌گیری را اعلام می‌کنم، تصویب نشد. (سلحشوری ـ خلاف برنامه نیست) خلاف برنامه است، روشن است. در ماده (28) قانون برنامه گفته کاهش سطوح مدیریت، کاهش پست‌های سازمانی، اینکه نیست، روشن است. (سلحشوری ـ اصلاً مخالف برنامه نیست، کجای این مخالف برنامه است؟) (احمدی‌لاشکی ـ در جزئیات اصلاح می‌کنیم) یک ماده‌واحده است، راه‌حلی ندارد. حالا بررسی می‌کنیم، الان تشخیص هیأت‌رئیسه این است. (احمدی‌لاشکی ـ خلاف برنامه نیست) در هیأت‌رئیسه بررسی می‌کنیم، من خیلی روی این فکر کردم. (مفتح ـ خلاف نیست در جزئیات حل می‌کنیم) در جزئیات نمی‌توانید حلش کنید، یک ماده‌واحده است. حالا بررسی می‌کنیم. (وقفچی ـ الان کلیات است) کلیات درست است چون ماده‌واحده است کلیات اگر چند ماده داشته باشد فرمایش شما درست است. اجازه بدهید، بررسی می‌کنیم، اشکال ندارد. (پژمانفر ـ نمایندگان اطلاع نداشتند خلاف برنامه است و دوسوم می‌خواهد) من که گفتم خلاف برنامه است، تشخیص آن با ما است، نگران نباشید، در هیأت‌رئیسه بررسی می‌کنیم. آقای مفتح! تشخیص اینکه خلاف برنامه است با هیأت‌رئیسه است، در هیأت‌رئیسه بررسی می‌کنیم. چون ماده‌واحده است، چندتا ماده نیست. نمی‌توانید حل کنید، اجازه بدهید در‌ هیأت‌رئیسه یک بار دیگر بررسی می‌کنیم. اگر راهی داشته باشد انجام می‌دهیم، اشکال ندارد. (مفتح ـ در جزئیات حل می‌کنیم) مطلب شما را فهمیدم، شما می‌گویید کلیات است در جزئیات ممکن است حل کنید. در هیأت‌رئیسه بحث می‌کنیم اگر به نتیجه رسیدیم دوباره مطرح می‌کنیم، بفرمایید. خانم سلحشوری! شما می‌گویید خلاف برنامه نیست، می‌گوییم در هیأت‌رئیسه بررسی می‌کنیم اگر به این نتیجه رسیدیم دوباره مطرح می‌کنید، متشکریم.
4 بحث و بررسی درخصوص لایحه اصلاح قانون مبارزه با پولشویی

علی اردشیرلاریجانی
دستور بعدی را بفرمایید.

سیدامیرحسین قاضی زاده هاشمی
دستور بعدی گزارش کمیسیون قضائی و حقوقی در مورد لایحه اصلاح قانون مبارزه با پولشویی در اجرای تبصره (2) ماده (104) در اولویت دستور قرار گرفته. حاج‌آقای نوروزی تشریف بیاورید.

علی اردشیرلاریجانی
آقای نوروزی بفرمایید.

محمد علی وکیلی
قبل از اینکه آقای نوروزی بفرمایند،‌ مخالفین جناب آقایان: ادیانی، سالک و ذوالنور و موافقین جناب آقایان: نوروزی و حسن‌پور و سرکار خانم سیاوشی هستند.

حسن نوروزی
پیشنهاد دهنده
بسم الله الرحمن الرحیم گزارش کمیسیون قضائی و حقوقی به مجلس شورای اسلامی لایحه اصلاح قانون مبارزه با پولشویی به شماره چاپ (759) که جهت رسیدگی به این کمیسیون به عنوان کمیسیون اصلی ارجاع شده بود، در جلسات متعدد با حضور نمایندگان دستگاه‌های مربوطه و کارشناسان مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی و قوه قضائیه و دولت مورد بحث و بررسی قرار گرفت و نهایتاً با اصلاحاتی به شرح زیر به تصویب رسید. اینک گزارش آن در اجرای ماده (147) آیین‌نامه داخلی به مجلس شورای اسلامی تقدیم می‌گردد. ضمناً گزارش‌ کمیسیون‌های فرعی اجتماعی، امنیت ملی و سیاست خارجی، انرژی و شوراها و امور داخلی کشور تاکنون واصل نشده است. رئیس کمیسیون قضائی و حقوقی ـ الهیار ملکشاهی سروران محترم عنایت بفرمایند که در تاریخ 2/11/1386 قانون مبارزه با پولشویی مصوب شد و جهت اجرا به دولت ابلاغ گردید، منتها این قانون دارای مشکلات و ایراداتی بود که دولت محترم تحت عنوان لایحه‌ای ایرادهای متخذه را به مجلس تقدیم کرد و النهایه به کمیسیون آمد. کمیسیون سعی کرد اصلاحات دولت را نسبت به این لایحه مورد مداقه قرار بدهد و بررسی بکند. در این راستا مشاورانی از وزارتخانه‌های اطلاعات، خارجه، اقتصاد و همچنین مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی، قوه قضائیه، وزارت دادگستری در کمیسیون حاضر شدند و با جلسات متعدد و فراوان چه بحث در کمیته و چه بحث در کمیسیون با دقت تمام کمیسیون توانست با چهار ماده این لایحه اصلاحی را به تصویب برساند و امروز به صحن علنی تقدیم کند. ما ماده (1) قانون قدیم را به خاطر شبهاتی که داشت حذف کردیم، به جای آن اصلاحاتی به عنوان جرم منشأ، مال، اشخاص مشمول این قانون، مشاغل غیرمالی، خدمات پایه به عنوان ماده (1) اضافه شد. ماده (2) اصلاً پولشویی چیست، به نحوی که در اصلاحیه آمده است و بعداً بحث خواهد شد مورد اصلاح واقع شد. در ماده (11) شعبی از دادگاه‌های عمومی در تهران و در صورت نیاز در مراکز استان‌ها به امر رسیدگی به جرم پولشویی و جرایم مرتبط اختصاص می‌یابد. اختصاصی بودن شعبه مانع رسیدگی به سایر جرایم نمی‌باشد، مثل بحث قاچاق یا بحث مواد مخدر و غیره. در اینجا بحث معاونت در جرم مورد بحث واقع شده است. در این قسمت مرتکبین به جرایم پولشویی اضافه بر مجازات جرم منشأ مجازات جرم پولشویی را تحمل خواهند کرد و دادگاه صالحه آن مجازات را به آنها خواهد داد. علاوه بر ضابطان عام وزارت اطلاعات و سازمان اطلاعات سپاه در جرایم این قانون و قانون مبارزه با تأمین مالی، ضابطان خاص هم برای این قانون در نظر گرفته شده است. النهایه آیین‌نامه اجرای این قانون ظرف مدت سه ماه از تاریخ لازم‌الاجرا شدن این قانون توسط شورا تهیه می‌شود و پس از تأیید توسط رئیس قوه قضائیه به تصویب هیأت‌ وزیران می‌رسد. دوستان، برادران و خواهران! ما به نظر خودمان با کاری که انجام داده‌ایم نسبت به این لایحه که به عنوان اصلاحیه آمده است، وظیفه‌ قانونی و قانونگذاری خودمان را با (فرهنگی ـ خیلی متشکرم) دقت کامل انجام دادیم و تقدیم می‌کنیم، والأمر إلیکم.

علی اردشیرلاریجانی
خیلی ممنون، مخالف اول را بفرمایید. (قاضی‌پور ـ اخطار) چشم، اخطار را هم گوش می‌دهیم.

غلامرضا کاتب
آقای رئیس! اخطار دارند.

علی اردشیرلاریجانی
مخالف اول صحبت کنند بعداً اخطار را گوش می‌کنیم.

محمد علی وکیلی
جناب آقای ادیانی مخالف اول هستند، بفرمایید.

سیدعلی ادیانی
مخالف
بسم الله الرحمن الرحیم برادران و خواهران همکار من عنایت کنند! این لایحه همانطور که در مقدمه برادر عزیز ریاست محترم مجلس جناب آقای دکتر لاریجانی فرمودند قطعاً به عنوان یک لایحه مهم و موضع مجلس به عنوان یک رفتار در تاریخ کشور ما و در تاریخ پارلمان جمهوری اسلامی و در تاریخ مجلس دهم ثبت خواهد شد. همکاران عنایت کنند! جناب آقای دکتر لاریجانی در قبل از شروع جلسه علنی نکاتی را فرمودند، من با تکیه بر آن نکات مطالبی را خدمت شما عرض می‌کنم. مخالفت بنده با لایحه اصلاح قانون مبارزه با پولشویی به مفهوم مخالفت با اصل قانون یا اصل اصلاح نیست. اجزاء اصلاح و رویکردی که اتفاق افتاده نکاتی در آن ملفوف است که منجر به مخالفت بنده شد. پس من با اصل قانون و اصل اصلاح مخالفت ندارم و از زحمات همکاران عزیزم در کمیسیون قضائی که اصلاحات خوبی انجام دادند. لایحه دولت اشکالات جدی داشت، دوستان کمیسیون بخش اعظم آن اصلاحات را برطرف کردند. نکته دیگر، جناب آقای دکتر لاریجانی! این لایحه به این عظمت کمیسیون‌های فرعی که ارجاع شده، پنج تا از کمیسیون‌های فرعی اصلاً اظهارنظر نکردند. من فکر می‌کنم این جای تأمل دارد. اما دلیل مخالفت؛ همکاران محترم من عنایت کنند! ما در ماده (4) در این لایحه یک شورایی را تأسیس کردیم تحت عنوان شورای عالی مقابله و پیشگیری از جرایم پولشویی و تأمین مالی تروریسم. یعنی یک شورا را در یک قانون آوردیم که ناظر و حاکم بر دو لایحه است. این از نظر نگارشی اشکال دارد، مگر اینکه ما در آن لایحه دوم که لایحه اصلاح قانون مبارزه با تأمین مالی تروریسم است این شورا را در آنجا هم گنجانده باشیم. ما نمی‌توانیم در این لایحه برای یک موضوع دیگر تعیین تکلیف کنیم، مگر این حکم را بر آنجا هم حاکم کنیم. لذا این شورا تشکیل شده، دلیل مخالفت من این است؛ رویکرد شورا کاملاً حاکمیتی است. برادران و خواهران من، همکاران محترم! شما شرح وظایف شورا را بخوانید، ترکیب دولتی است. هر دولتی می‌خواهد بشود، این دولت، آن دولت، دولت بعدی و دولت آتی نداریم. این قانون دائمی است، ضمن اینکه پر و بالش هم به مسائل بین‌المللی می‌خورد. ترکیب، ترکیب دولتی است، یعنی ترکیب غالب ترکیب دولتی است، در صورتی که رویکرد و مأموریت حاکمیتی است. من احساس می‌کنم این باید به کمیسیون برگردد ترکیب را حاکمیتی کنیم. لذا نفس شورا درست است، اما اجزاء آن به اعتقاد من این اشکال جدی را دارد که نباید حاکمیتی بشود. نکته دوم؛ برادران گل من، خواهران عزیز من! بند (5) ماده (4) و تبصره بند «پ» ماده (7) را دقت کنید چه مأموریتی داریم می‌دهیم. همکاری‌های بین‌المللی و تبادل تجارب و اطلاعات با سازمان‌های مشابه در سایر کشورها در زمینه مبارزه با پولشویی. در بحث مربوط به بند «پ» ارائه گزارش معاملات یا عملیات مشکوک بانکی، این اختیارات تام و کامل را داریم به مجموعه‌ای می‌دهیم. اشکال دومی که وارد است این است؛ تمام این شورا، گفتیم دبیرخانه این شورا در کجا؟ در وزارت امور اقتصاد دارایی، نه در وزارت امور اقتصادی و دارایی. وقتی رویکرد حاکمیتی است باید در شورای عالی امنیت ملی برود، یا در شورای عالی مبارزه با پولشویی در همین قانون البته با اصلاحاتی که ترکیب آن هم دولتی نباشد برود. این کار به این عظمت، جهانی، بین‌المللی که بر تمام شاهرگ حیات و اقتصاد مملکت اثرگذار است را به یک دبیرخانه محدود می‌کند. این باید برود در دبیرخانه شورای عالی امنیت ملی، چون بعد حاکمیتی دارد. (رئیس ـ متشکریم) نکته دیگر هم اینکه دلیل بعدی را خدمت عزیزان عرض بکنم؛ شما نگاه کنید! در این بحث در بند «الف» ماده (7) گفته مالکان واقعی، در دولت آورده ذی‌نفع واقعی. همان چیزی که FATF می‌خواهد. مالکان واقعی از نظر حقوقی کلمه کشدار و تفسیربردار است، این قطعاً باید حذف بشود. بشود مالک، خودتان می‌دانید من دارم چه عرض می‌کنم، فقط اشاره کافی است که این را از مالکان واقعی برداشت‌های فوق‌العاده خطرناکی دارند (رئیس ـ در اجزاء ان‌شاء‌الله این را بفرمایید) بله،‌ من دارم این را عرض می‌کنم که این تهدیدها وجود دارد. نکته آخر را با اجازه رئیس محترم عرض کنم؛ مرکز اطلاعات مالی را هم ما گفتیم زیر نظر وزارت اقتصاد و دارایی باشد، این بسیار خطرناک است. باید زیر نظر شورای عالی امنیت ملی برود، به دلیل رویکردی که دارد. لذا این نکات و دیگر نکاتی که در اینجا وجود دارد با منافع ملی، امنیت ملی و (رئیس ـ به موقعش مطرح بفرمایید خیلی ممنون وقتتان تمام شد) اقتدار ملی مغایرت دارد و نوعی مصداق پذیرش سلطه دیگران تلقی می‌شود. ان‌شاء‌الله با اصلاحات اینها برطرف بشود.

علی اردشیرلاریجانی
متشکریم، موافق را بفرمایید.

محمد علی وکیلی
جناب آقای دلخوش موافق هستند، بفرمایید.

نادر قاضی پور
اخطار دارم.

علی اردشیرلاریجانی
آقای قاضی‌پور! چشم، بگذارید موافق هم صحبت بکند در خدمتتان هستیم.

سیدکاظم دلخوش اباتری
موافق
بسم الله الرحمن الرحیم ضمن عرض خسته‌نباشید به همه همکاران محترم. دوستان مستحضر هستند که امروز در دنیا مبارزه با پولشویی و پاک کردن درآمدها و تطهیر آن و عوایدی که از جرم‌ها حاصل می‌شود جزئی تفکیک‌ناپذیر از سیستم‌های اقتصادی و مالی دنیا است. بسیاری از جرایم سازمان‌یافته مثل قاچاق مواد مخدر، قاچاق اسلحه، قاچاق انسان و خیلی از مفاسد اقتصادی از رهگذر شناسایی و برخورد با جریان‌های مالی با هزینه‌های مادی و معنوی کمتر و اثربخشی بیشتر در دستور کار خیلی از کشورهای دنیا قرار دارد. دوستانی که در دوره هفتم و هشتم سابقه دارند، در سال 86 هم کمیسیون اقتصادی با نظر خوب مجلس در برج 11/86 قانون پولشویی را تصویب کرد و یکی از مواردی است که پول کشور را تطهیر و پاک می‌کند و پول کثیف را از پول سالم جداسازی می‌کند. به همین منظور مجلس این قانون را به عنوان یک راهکار پیشگیرانه در مواجهه بسیاری از جرایم و جایگزینی روش‌های جدید در مقابل روش‌های قدیمی نوشت. در همین مدت کوتاهی که این قانون نوشته شد اثرات مثبتی داشته. ما هر قانونی را که می‌نویسیم با اقتباس از کشورهای مختلف، تجارب کشورهای مختلف، با استفاده از قوانین بالادستی بعد از یک مدت کوتاهی به هر حال بعضی از این اشکالات در این قوانین پیدا می‌شود. امروز اگر این اصلاح دارد انجام می‌شود به چند دلیل هست که خواهش می‌کنم دوستان توجه بکنند. از دلایل بسیار مهمی که کمیسیون قضائی به آن پرداخت یکی از آن موارد عدم تناسب مجازات در متن قانون فعلی با جرم است، یا عدم امکان تعیین تکلیف پرونده‌های مشکوک است، پولهایی که به پولشویی انتساب دارند، الان در مراجع قضائی دچار مشکل شده است. عدم وجود ضمانت اجرایی مناسب در متن قانون و بسیاری از موارد دیگر. کمیسیون قضائی آمده قانون قبلی را که در 86 نوشته شده، در مواد مختلف اصلاحات‌شان را انجام داده است. اولاً من از مخالف محترم تشکر می‌کنم که ایشان هم فرمودند در کلیات موافق هستند، پس اگر موافقید خواهش می‌کنم مجلس هم به این امر توجه کند که مخالف و موافق، موافق مبارزه با پولشویی هستند. به هر حال کشور ما کشور اسلامی است، دین، قرآن و احکام ما به ما دستور و تذکر می‌دهد که با مفاسد اقتصادی که یکی از آنها بحث پولشویی است برخورد کنیم. اگر در جزء مواد هم اشکالاتی وجود داشته باشد قابل ترمیم است. آقای رئیس مجلس هم فرمودند. من خواهش می‌کنم دوستان موارد اشکال را مطرح کنند و راهکارهای لازم را که بشود آسیب‌های جدی را پیشگیری کرد، آن موارد را پیشنهاد بدهند. این نباشد که ما این گزارش کمیسیون قضائی را که به صورت یک‌شوری هم تهیه شده و در مورد پولشویی هم هست کنار بگذاریم و رأی ندهیم. خواهشم از دوستان این است که این را رأی بدهند، اگر اشکالات جزئی هم دارد مخالفین محترم یا دوستانی که نظر تخصصی دارند رأی بدهند که ان‌شا‌ءالله ما بتوانیم در مبارزه با مفاسد اقتصادی که تأیید، فرمایش و تأکید مقام معظم رهبری است و تأکید بزرگان دین ما است بتوانیم این قانون را در اختیار داشته باشیم، قوه قضائیه هم به راحتی در مواردی که ابهام وجود دارد با برطرف کردن ابهامات بتواند مشکل را حل کند. صمیمانه تشکر می‌کنم از اینکه ان‌شا‌ءالله دوستان یک رأی خوبی بدهند.

علی اردشیرلاریجانی
آقای قاضی‌پور اخطار دارند، بفرمایید.

غلامرضا کاتب
برادر عزیزم جناب آقای قاضی‌پور بفرمایید.

نادر قاضی پور
اخطار
بسم الله الرحمن الرحیم عرض سلام و ادب محضر ملت بزرگ ولایت‌مدار، رهبر فرزانه و نیروهای خدوم نظام به خصوص مسلحین عزیز. اخطار بند هشتم اصل (43)‌ قانون اساسی، جلوگیری از سلطه اقتصادی بیگانه در اقتصاد کشور. آقای لاریجانی! این لایحه که الان در دست بررسی است هیچ‌گونه تشدید مجازات برای پولشویی نیامده است.

علی اردشیرلاریجانی
چرا، مجازات را آورده‌اند، مصوبه کمیسیون را ملاحظه کنید.

نادر قاضی پور
یک،‌ دو، سه‌ آمده، نگاه کنید عرض من تمام شود، پولشویان آزادانه قیمت ارز را بالا می‌برند. ارزش پول ملی را در یک سال گذشته (70) درصد کاهش داده‌اند. آقای لاریجانی! در روز روشن پول جیب مردم را می‌دزدند. امروز به جای این لایحه ما باید اشد مجازات برای خاطیان امر، اقتصادیون لیبرال که مملکت را به این روز در آوردند، دلار را به این روز انداختند، ارزش پول را کاهش دادند در نظر بگیریم انتظار داریم حضرت‌عالی دستور بدهید این به کمیسیون برگردد، شورای امنیت ملی را مدنظر قرار بدهید. (رئیس ـ ان‌شا‌ءالله) باید مصوبات شورای امنیت ملی باشد. این با امنیت ملی ما،‌ پایه اقتصاد را سست کرده، ضدانقلاب و صرافان کشورهای همسایه فعال شده‌اند، سفیران خوابیده‌اند، وزارت خارجه باید فعال می‌شد. آقای لاریجانی! خواهشمند است برای احقاق حق ارزش پول ملی محکم دستور بدهید. آخرین اخطارم هم حفظ خبرنگار ایرانی در فرانسه است. اگر یک خبرنگار فرانسه در تهران توسط پلیس ما زخمی می‌شد زمین و آسمان را به هم می‌دوختند. (رئیس ـ خیلی ممنون) خبرنگار ما مظلوم شد، وزیر ارشاد هم خوابید، والسلام. به عشق امام حسین، یا حسین.

علی اردشیرلاریجانی
متشکریم، مخالف بعدی صحبت کند.

حسینعلی حاجی
من قبل از دستور اخطار داشتم.

علی اردشیرلاریجانی
چشم، مخالف بعدی.

محمد علی وکیلی
مخالف بعدی جناب حاج‌آقای سالک هستند، بفرمایید.

احمد سالک کاشانی
مخالف
سلام علیکم ـ بسم الله الرحمن الرحیم «و لن ترضی عنک الیهود و لا النصاری حتی تتبع ملتهم» حضرت آقای لاریجانی! قانون پولشویی در (11) سال قبل تصویب شد و ما در مجلس مورد بررسی قرار دادیم. قبل از آنکه الزام دشمنان از بیرون به ما دستور بدهند که قانون پولشویی را تغییر بدهیم. آقای لاریجانی! اصل (67) قانون اساسی و اصل (121) قانون اساسی هم مجلس و هم رئیس‌جمهور قسم خورده‌اند استقلال کشور را رعایت کنند. آقای لاریجانی! شما در جایگاهی هستید که نباید اجازه بدهید استقلال کشور از بین برود. یادمان باشد اعلام کردند برجام ظرف یک ربع تصویب شد، این برای مجلس خوب نبود. امروز هم اجازه چنین مسأله‌ای داده نشود.

علی اردشیرلاریجانی
آقای سالک! این نکته‌ای که می‌فرمایید را من یک توضیحی بدهم. برجام دو ماه در مجلس بحث شد، منتها ساعت‌ها فراکسیون‌های مختلف،‌ دبیرخانه شورای امنیت بحث کردند، نتیجه‌اش اینجا رأی‌گیری شد، همه بحث‌ها شده بود. لذا روی این مانور ندهید، چون ما مجبوریم توضیح بدهیم که بیرون جلسه دو ماه روی آن کار شده بود.

احمد سالک کاشانی
چرا باید یک نهاد خصوصی وابسته به سازمان بین‌المللی به جمهوری اسلامی با این اقتدار تکلیف کند؟ اعتراض ما به این مسأله است که چرا یک بخش خصوصی باید برای ما تکلیف کند؟ چرا وزیر خارجه ما می‌رود و آنجا قول حل این مسائل و لایحه‌ها را می‌دهد؟ مسأله بعد؛ ما سردمدار مبارزه با پولشویی هستیم، قانون تصویب کردیم، ما مخالف فساد اقتصادی هستیم، ما مخالف اختلاس هستیم. آقای لاریجانی! نگذارید استقلال کشور از بین برود، ما تحت فرمان یک بخش خصوصی نباید عمل کنیم،‌ بلکه باید به دهن آن دستگاه‌ها بزنیم. ما در این جهت مقتدریم، می‌توانیم تصمیم بگیریم. آقای لاریجانی! این جریان لایحه اشکالات فراوانی دارد و این در تأمین مالی جریان FATF است. مشخصاً تمام معاملات و تبادلات مالی ما تحت نظر و فرمان دشمن است و وقتی همه اطلاعات ما را داشته باشند اسرائیل، آمریکا، اروپا و سایر کشورها از آنها استفاده می‌کنند و نظام سلطه علیه جمهوری اسلامی و اقتصاد ما حرکت می‌کند. آنها دنبال فلج کردن اقتصاد ما هستند. وقتی شما همه اطلاعات را در کف دست دشمن می‌گذارید مقدمه حمله آنها به ما را فراهم می‌کنید. چرا دلار و سکه چنین وضعیت نابسامانی را پیدا کرد؟ به دو دلیل بود، یکی بی‌عرضگی مدیران اقتصادی داخل کشور و عدم کنترل دولت، دومی هم توطئه بین‌المللی و خارجی مسائلی را در این جهت در بر داشت. آقای لاریجانی! تعریف تروریسم در نگاه جمهوری اسلامی ایران با تعریف تروریسم از نگاه آمریکا، اروپا و اسرائیل اختلاف فاحش دارد. ما می‌گوییم سازمانهای آزادی‌بخش و گروه‌‌هایی که علیه اشغال خارجی مبارزه می‌کنند تروریست نیستند. ما در این مسأله پنهان نداریم، ما از مردم مظلوم فلسطین و مقاومت، انصارالله یمن، لبنان، حزب‌الله و همه در این جهت حمایت معنوی می‌کنیم و در این هم قانون داریم. استکبار می‌خواهد بر ما فشار بیاورد که چرا ما باید این خواست استکبار را مورد توجه قرار بدهیم؟ آقای لاریجانی، نمایندگان محترم! اجازه ندهید استقلال ما ضربه بخورد، ما با تبادل مالی مشکل نداریم،‌ ما می‌توانیم در سطح بین‌المللی کار کنیم، ولی نکته اینجاست که چرا باید اطلاعات بانکی ما، مسائل شرکت‌های خصوصی ما، همه دستگاه‌های ما باید در کف دست دشمن باشد؟ آیا دشمنان با ما شفاف برخورد می‌کنند؟

علی اردشیرلاریجانی
آقای سالک! این بحث مبارزه با پولشویی است، آن بحث مبارزه با تروریسم یک بحث دیگر است، این مبارزه با پولشویی است.

احمد سالک کاشانی
در همین‌جا بند تروریسم آمده، در همین لایحه آمده است.

علی اردشیرلاریجانی
نه، آن یک چیز دیگر است، این مبارزه با پولشویی است.

احمد سالک کاشانی
اجازه بدهید، من در رابطه با پولشویی هم صحبت می‌کنم، موادش را عرض می‌کنم. این نکته، نکته مهمی است. ما نباید اطلاعات‌مان را در اختیار دیگران قرار بدهیم. مثلاً در تبدیل بند «پ» از ماده (2) آمده است؛ پنهان یا کتمان کردن یا تغییر دادن اطلاعات مربوط به ماهیت واقعی منشأ، منبع، محل، (فرهنگی ـ خیلی متشکر) انتقالات، جابه‌جایی، مالکیت عواید به طور مستقیم و غیرمستقیم،‌ همه را آورده است.

علی اردشیرلاریجانی
نه،‌ اینها را جزء پولشویی می‌داند که مجرم است، ذیل پولشویی آورده، بالایش را ببینید، نوشته پولشویی عبارت است از اینها. یعنی مجازات دارد.

احمد سالک کاشانی
ماده (6) را دقت بفرمایید، اگر قرار باشد دانه‌دانه روی این بندها صحبت کنیم، وقت باشد صحبت می‌کنیم. (رئیس ـ متشکریم) اجازه بدهید! کلیه اشخاص ماده (5) از جمله گمرک (فرهنگی ـ حاج‌آقای سالک! وقتتان تمام شده، یک دقیقه هم از وقت قانونی‌تان گذشته است) یک جمله هم عرض کنم، آقای لاریجانی! چرا عجله داریم تا قبل از (22) اردیبهشت که آمریکا موضعش را روشن نکرده ما اینها را مطرح کنیم؟ به کمیسیون برود بحث شود. (رئیس ـ کمیسیون است، کمیسیون حقوقی داده) من خواهش می‌کنم به کمیسیون برگردد، این لایحه FATF دو ابزار دارد،‌ یکی پولشویی است، یکی هم تروریسم است. برادران و خواهران! دقت کنید، اینجا جای حساس است، پیچ تاریخ است. والسلام

علی اردشیرلاریجانی
خیلی ممنون، موافق صحبت کند.

محمد علی وکیلی
سرکار خانم سیاوشی موافق هستند.

علی اردشیرلاریجانی
خانم سیاوشی بفرمایید.

طیبه سیاوشی شاه عنایتی
موافق
بسم الله الرحمن الرحیم عرض سلام و ادب و احترام خدمت حضار و نمایندگان محترم. در ابتدا می‌خواستم قبل از اینکه وارد بحث شوم یک تذکری را بدهم. براساس ماده (148) آیین‌نامه مجلس شورای اسلامی باید بعد از چاپ لایحه (10) روز فرصت داده می‌شد که نمایندگان محترم پیشنهادات‌شان را ارائه بفرمایند که این فرصت داده نشده است. در مورد لایحه مبارزه با پولشویی باید به این مسأله مهم اشاره کرد که دولت جمهوری اسلامی از ابتدا در امر مبارزه با پولشویی که در قالب مصوبه 1386 بوده اهتمام جدی داشته و در واقع می‌خواهم این را اشاره کنم که دستور از بیرون نبوده، این تلاشی بوده که از ابتدای انقلاب اسلامی در جهت این امر انجام شده است. بسیاری از کشورها هم به خصوص کشورهای در حال توسعه با بحث پولشویی دست به گریبان هستند و مانند جمهوری اسلامی ایران تلاش می‌کنند که قانون مبارزه با پولشویی را به پیش ببرند. امروزه پولشویی به عنوان یکی از جرایم چشم‌گیری محسوب می‌شود و در سطح جهان رشد بسیاری پیدا کرده، به طوری که به یکی از معضلات حاد اقتصاد جهانی تبدیل شده و رشد و توسعه اقتصاد جهانی را حتی مورد تهدید قرار داده است. پدیده پولشویی یکی از جرایم مالی مخرب است که آثار زیان‌بار آن را می‌توانیم در همه عرصه‌های اقتصادی،‌ اجتماعی و سیاسی ببینیم. به همین دلیل عزم جامعه بین‌المللی بر مبارزه با آن متمرکز شده و تدابیر مختلفی هم در این جهت به کار گرفته شده است. اهمیت این جرم که زیانهای اقتصادی و امنیتی جدی را هم در پی دارد در بسیاری از کشورها به عنوان جرایم جنایی قلمداد شده و دارای بعد بین‌المللی و فراملی است. لذا مجازات مرتکبان اصلی و نیز شرکا و معاونان امری است اجتناب‌ناپذیر. بدیهی است در صورت موفقیت مبارزه با امر پولشویی و ریشه‌کنی آن در جامعه راه مبارزه با جرایمی مانند قاچاق مواد مخدر، قاچاق کالا و ارز، فساد اداری و سایر جرایم مرتبط همراه شده و جامعه می‌تواند به سمت آرامش اجتماعی و اقتصادی حرکت کند. با عنایت به مواردی که ذکر شد و اهمیت مبارزه با پولشویی، با توجه به اینکه هدف دولت از ارائه لایحه اصلاحیه تشدید قانون مبارزه با پولشویی مصوب سال 86 می‌باشد، مواردی را قابل ذکر می‌دانم: 1 ـ اقداماتی از نوع مجازات در متن لایحه اصلاحیه قانون مبارزه با پولشویی می‌تواند به درجات بالا در قانون مجازات اسلامی ارتقا یافته تا با در نظر گرفتن وضعیت عمومی و بازدارندگی بیشتر مرتکبین زمینه ایجاد امنیت سرمایه‌گذاری و حضور بیشتر بخش‌های مختلف اقتصادی در فرآیندهای اقتصادی فراهم گردد که این یک ضرورت کشور ما محسوب می‌شود. 2 ـ یکی از موانع و مشکلات عمده در استفاده از همکاری‌های بانک‌ها و مؤسسات مالی وجود قاعده حفظ اسرار بانکی است. با توجه به این واقعیت که التزام بانک‌ها به رعایت حفظ اسرار مشتریان همواره یکی از مهمترین ابزارهای جذب مشتری بوده و لذا می‌بایستی تدبیری اندیشیده شود تا هر دو ضرورت یعنی مبارزه با پولشویی و حفظ اسرار بانکی به موازات هم رعایت شوند از مهمترین احکام مبارزه و پیشگیری از پولشویی می‌توان به اصل احراز هویت و شناسایی مشتری و نظارت بر گردش سرمایه و وجوه متعلق به وی را نام برد، به این ترتیب که مؤسسه‌های مالی موظفند بر حسب دستورالعمل‌های مربوطه به شناسایی مشتریان خود و همین‌طور ذی‌نفع واقعی معاملات بپردازند و پس از احراز هویت وی و در نظر گرفتن اساسنامه و سرمایه آن تمام معاملات با دقت زیر نظر گرفته شود. 3 ـ استفاده از تجربیات کشورهای در حال توسعه مانند چین که از جهت وسعت و جمعیت در امر مبارزه با پولشویی رتبه اول را در جهان دارا می‌باشد و مجازات پولشویی در این کشور حکم اعدام بوده (فرهنگی ـ خیلی متشکر) و علی‌رغم مجازات، روند اصلاحات اقتصادی در این کشور باز هم به کندی صورت می‌گیرد. در انتها باید به یک نکته بسیار مهم اشاره کنم و این بحث است که این لایحه حاصل یک کار گروهی است که از رئیس‌جمهور تا کارشناسان محترم مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی در این امر دخیل بودند. در آخر باز هم بر تذکر آیین‌نامه‌ای که در ابتدا اعلام کردم تأکید می‌کنم و خواهش می‌کنم رئیس جلسه در این مورد اعلام نظر بفرمایند. آقای دکتر لاریجانی! در مورد تذکر من لطفاً اعلام نظر بفرمایید.

علی اردشیرلاریجانی
تشکر می‌کنم، چون ما دو، سه تا سؤال داریم، مخالف و موافق بعدی برای جلسه سه‌شنبه می‌افتد، چون دولت و کمیسیون هم می‌خواهند نظر بدهند و زمان می‌برد. چون ما سه سؤال داریم نمی‌رسیم.

حسینعلی حاجی
آقای رئیس! تذکر داریم.

علی اردشیرلاریجانی
این را برای سه‌شنبه بگذارید. به خاطر همین مسأله تذکر دارید؟ سه‌شنبه برای ادامه‌اش مناسب‌تر است. می‌گویم آن موقع مناسب‌تر است.

حسینعلی حاجی
از صبح اخطار و تذکر داریم، وقت نشد.

علی اردشیرلاریجانی
چشم، برای آن به شما وقت می‌دهیم، اگر راجع به دستور نیست وقت می‌دهیم.
5 تسلیت ‌رئیس محترم مجلس شورای اسلامی به آقای علیرضا سلیمی نماینده محلات و دلیجان و تبریک به مناسبت روز معلم و روز کارگر

علی اردشیرلاریجانی
ضمناً‌ مطلع شدیم که والد محترم همکار گرامی‌مان جناب آقای سلیمی نماینده محترم محلات و دلیجان به رحمت ایزدی پیوستند. به ایشان و خانواده محترم‌شان تسلیت عرض می‌کنیم و برای آن مرحوم از خداوند متعال علو درجات خواهانیم. من لازم می‌دانم روز معلم را به همه فرهنگیان و معلمان کشور تبریک عرض کنم و از خدمات این عزیزان همه سپاسگزار هستیم. روز کارگر را هم به همه کارگران و زحمتکشان و عزیزان تبریک عرض می‌کنیم و برایشان آرزوی توفیق می‌کنیم.

محمد علی وکیلی
آقای رئیس! میهمانان را بخوانم؟

علی اردشیرلاریجانی
بله، میهمانان را هم بفرمایید.

محمد علی وکیلی
بسم الله الرحمن الرحیم میهمانان جلسه علنی امروز عبارتند از: ـ جمعی از دانشجویان رشته حقوق دانشگاه پردیس فارابی دانشگاه تهران میهمانان مجمع نمایندگان تهران هستند. ـ جمعی از دانشجویان رشته حقوق دانشگاه آزاد اسلامی شهرستان اراک استان مرکزی میهمانان جناب آقای دکتر مقدسی نماینده محترم اراک، خنداب و کمیجان هستند. ـ جمعی از اساتید، دانشجویان، اعضای شوراهای اسلامی، معتمدین محلی، فرهنگیان، کارگران و بازنشستگان شهرستانهای ساوه و زرندیه استان مرکزی میهمانان جناب آقای مهندس منصوری نماینده محترم ساوه و زرندیه هستند. ـ جمعی از مدیران اصحاب رسانه و خبرنگاران شهرستان مشهد استان خراسان‌رضوی میهمانان جناب آقای دکتر قاضی‌زاده‌هاشمی‌ نماینده محترم مشهد و کلات هستند. ـ جمعی از فرهنگیان و دانش‌آموزان آموزشگاه پسرانه بزینه‌رود از شهرستان خدابنده استان زنجان میهمانان جناب آقای دکتر احمد بیگدلی نماینده محترم خدابنده هستند. ـ دانش‌آموزان آموزشگاه پسرانه تیزهوشان از شهرستان مراغه استان آذربایجان‌شرقی میهمانان جناب آقای دکتر جلیلی نماینده محترم مراغه و عجب‌شیر هستند. ـ دانش‌آموزان آموزشگاه پسرانه دکتر حسابی از شهرستان رودان استان هرمزگان میهمانان جناب حجت‌الاسلام و‌المسلمین ذوالقدر نماینده محترم میناب، روداب، جاسک، سیریک و بشاگرد هستند.
6 اعلام وصول (1) فقره سؤال

محمد علی وکیلی
سؤال ملی جناب آقای خدری نماینده محترم بوشهر، گناوه و دیلم از وزیر محترم فرهنگ و ارشاد اسلامی درخصوص عزل غیرکارشناسی مدیران روحانی در حوزه‌های کلیدی وزارتخانه و نحوه هزینه‌کرد نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور اعلام وصول می‌شود.
7 ناطقین جلسه آقایان: علی مطهری، محمد‌رضا منصوری، نبی هزار‌جریبی، علی اکبری و حسن نوروزی

مسعود پزشکیان
ناطقان را بفرمایید.

محمدحسین فرهنگی
ناطقان جلسه علنی امروز عبارتند از: ـ آقای علی مطهری نماینده محترم تهران، شمیرانات، ری، اسلامشهر و پردیس. ـ آقای محمدرضا منصوری نماینده محترم ساوه و زرندیه. ـ آقای نبی هزارجریبی نماینده محترم گرگان و آق‌قلا. (که هر کدام هفت دقیقه وقت دارند) ـ آقای علی اکبری نماینده محترم شیراز. ـ آقای حسن نوروزی نماینده محترم رباط‌کریم و بهارستان. (که هر کدام پنج دقیقه وقت دارند) ناطق اول جناب آقای دکتر علی مطهری نماینده محترم تهران، شمیرانات، ری، اسلامشهر و پردیس، بفرمایید.

علی مطهری
نطق 7 دقیقه ای
بسم الله الرحمن الرحیم عید گذشته نیمه شعبان را به نمایندگان محترم و مردم عزیز تبریک عرض می‌کنم. همچنین ایام سالگرد شهادت آیت‌الله مطهری و روز معلم را به ملت ایران خصوصاً معلمان فداکار تبریک و تسلیت می‌گویم. قیام و انقلاب مهدی (علیه‌السلام) آخرین حلقه از حلقات نبرد حق و باطل است و جنبه جهانی دارد، نه منطقه‌ای یا قومی و یا فرقه‌ای. اما استاد مطهری در دو ماه و نیمی که پس از پیروزی انقلاب اسلامی در قید حیات بودند بر چند مسأله تأکید داشتند. یکی احترام به آزادی‌ها و اینکه خیال نکنیم با جلوگیری از اظهارنظر مخالف از انقلاب و اسلام دفاع می‌کنیم. از اسلام فقط با یک نیرو می‌توان دفاع کرد و آن آزادی دادن به افکار مخالف و البته پاسخ دادن به شبهات است. دوم استمرار عدالت‌خواهی؛ ایشان چند روز بعد از پیروزی انقلاب به صراحت فرمود اگر جمهوری اسلامی به مسأله عدالت اجتماعی اهمیت ندهد شکست خواهد خورد. سوم استقلال فرهنگی و مکتبی؛ ما نباید نسبت به فرهنگ غرب یا شرق دچار خودباختگی و خودکم‌بینی شویم. می‌فرمود استعمار سیاسی و استعمار اقتصادی آنگاه توفیق حاصل می‌کند که در استعمار فرهنگی توفیق به دست آورده باشد. وزارتخانه‌های آموزش و پرورش و علوم، تحقیقات و فناوری باید توجه بیشتری به نشر اندیشه‌های استاد مطهری میان دانش‌آموزان و دانشجویان داشته باشند. متأسفانه این مهم به رغم توصیه‌های مکرر و استثنایی امام خمینی و رهبر انقلاب جدی گرفته نشده است. اما امروز کشور ما به خاطر خباثت‌های آمریکا و کشور جعلی اسرائیل در شرایط سختی قرار گرفته و ضرورت همدلی و وحدت ملی مضاعف شده است. امام (رحمه‌الله‌علیه) همواره همه اقشار و اقوام را به وحدت کلمه فرا می‌خواندند. آنچه ما را به پیروزی رساند وحدت کلمه بود و آنچه نهضت را ادامه می‌دهد نیز وحدت کلمه است. قرآن کریم تفرقه و تشتت را یکی از عوامل انقراض اجتماعات بشری شمرده است. پدید آمدن اسرائیل غاصب نیز از نتایج تفرقه‌ای است که میان عرب‌ها و ترک‌ها در حکومت عثمانی توسط اروپایی‌ها به وجود آمد که حدود (70) سال است مسلمانان را به خود مشغول ساخته و مانع پیشرفت آنها شده است. رئیس‌جمهور باید با زبان ساده شرایط خارجی و داخلی کشور را برای مردم تشریح کند،‌ آنگاه مردم همراهی و مقاومت خواهند کرد. خداوند خطاب به رسول اکرم فرمود: «فأستقم کما أمرت و من تاب معک». حرف دل آقای ترامپ خطاب به ما که البته بر زبان نمی‌آورد این است که شما باید از آرمان آزادی فلسطین دست بردارید و اشغال را به رسمیت بشناسید تا ما به بانکهای بزرگ جهان اجازه مبادلات بدهیم و شما بتوانید به رفاه برسید. پاسخ ما این است که «هیهات منا الذله»، ما تن به خواری نخواهیم داد و نیازهای مادی خود را نیز با تکیه بر توان داخلی و روابط خوب با کشورهای مستقل تأمین خواهیم کرد. آمریکا باید بداند که هر تصمیمی برخلاف منافع ملت ایران بگیرد پاسخ سختی دریافت خواهد کرد. چنانچه از برجام خارج شود با چه اعتباری می‌خواهد با کره‌شمالی مذاکره کند؟ برای ایران بازی دو سر برد است، زیرا در صورت خروج آمریکا از برجام ضمن تنزل جایگاه جهانی آمریکا، از طرف ایران اتمام حجت است که ما آمدیم و طرف مقابل نقض پیمان کرد و در صورت عدم خروج باز به نفع ایران است. آنها دو موضوع را بهانه کرده‌اند، یکی توان موشکی و دیگر نفوذ منطقه‌ای ایران. آیا آمریکا اجازه می‌دهد ما درباره توان موشکی‌‌اش تصمیم بگیریم؟ انتخابات آزاد مجالس لبنان و عراق نیز نشان می‌دهد که نفوذ ایران در منطقه در جهت تحکیم دموکراسی است، نه برای منافع خود و اصولاً نفوذ ایران در کشورهای منطقه نفوذ فکری و ایدئولوژیک است. برای تقویت وحدت ملی لازم است به مسأله حصر خانگی خاتمه داده شود. متأسفانه دادستان تهران موضوع وعده رفع حصر تا پایان سال 96 را تکذیب کرد، بهتر بود ایشان قبل از تکذیب از مقامات مافوق خود سؤال می‌کرد. اصولاً دادستان‌ها نباید در هر موضوعی وارد شوند. موضوع ورود دادستان کل کشور به مسأله شورای شهر و شهردار تهران موجب وهن جمهوری اسلامی شد، همین‌طور برخی اقدامات دادستان مشهد. البته از دادستانی که معتقد است اختیارات او از اختیارات خدا فقط یک بند انگشت کمتر است این اقدامات طبیعی به نظر می‌رسد. مایه خوشبختی است که دادستان تهران اعلام کرد پرونده دادستان سابق درباره قتل زهرا کاظمی همچنان مفتوح است، لازم است نتیجه این پرونده که موجب قطع رابطه کانادا با ایران شد و همان ابتدا باید از طرف ایران عذرخواهی و مجرم مجازات می‌شد سریعتر به اطلاع مردم برسد. بهتر بود فیلتر تلگرام از مسیر قانونی انجام می‌شد، قانون کارگروه تشخیص مصادیق مجرمانه را که دارای (13) عضو از نهادهای مربوطه است را مسئول این کار قرار داده، نه قوه قضائیه را. اگر حکم حکومتی در کار بوده لازم است با ذکر دلایل اعلام شود و البته مردم می‌پذیرند، زیرا مردم رهبر انقلاب را گذشته از مقام ولایت، انسانی حکیم می‌دانند که مصالح و سعادت ملت را مبنا قرار می‌دهد. رئیس‌جمهور به عنوان مسئول اجرای قانون اساسی درباره مسأله تلگرام می‌توانست به قوه قضائیه تذکر قانون اساسی بدهد. وی باید اقتدار لازم را در اجرای اصل (113) قانون اساسی از خود نشان دهد. دم زدن از تقیه و کنایه به این و آن نشانه ضعف است، مردم انتظار صراحت و در میان گذاشتن مسائل با خود را دارند. اما دوگانگی در حوزه اطلاعات کشور خطری است که کیان جمهوری اسلامی را تهدید می‌کند. این مسأله که در مسأله بازداشتی‌های محیط زیست وزارت اطلاعات جاسوس بودن آنها را تأیید نمی‌کند و در موارد دیگر نیز وحدت نظر و وحدت رویه وجود ندارد به صلاح کشور نیست. پیشنهاد می‌کنم جناب آقای حسین طائب به عنوان وزیر اطلاعات معرفی و انتخاب شود و یا وظایف اطلاعات سپاه مانند گذشته منحصر در امور داخلی سپاه و گروه‌های مخالف مسلح شود. (فرهنگی ـ خیلی متشکر) خیلی ممنون، دیگر بقیه را نمی‌توانیم بگوییم، متشکرم.

مسعود پزشکیان
آقای دکتر متشکرم. ناطق بعدی را دعوت کنید.

محمدحسین فرهنگی
ناطق بعدی جناب آقای مهندس محمدرضا منصوری نماینده محترم ساوه و زرندیه هستند، بفرمایید.

محمدرضا منصوری
نطق 7 دقیقه ای
بسم الله الرحمن الرحیم «رب اشرح لی صدری و یسرلی امری و احلل عقده من لسانی یفقهوا قولی» سلام و صلوات بر محمد خاتم، فخر کائنات و سلاله پاکش و مولایمان حضرت مهدی (عجل‌الله‌تعالی‌فرجه‌الشریف) و مقام عظمای ولایت و همه هم‌میهنان ایران اسلامی خصوصاً حوزه انتخابیه اینجانب به ترتیب جمعیت شهرهای ساوه، مأمونیه، پرندک، زاویه، خشک‌رود، غرق‌آباد، آوه، نوبران و رازقان و بیش از (400) روستا و همه همشهریان حاضر در جلسه. شهرستانهای ساوه و زرندیه به عنوان وسیع‌ترین شهرهای اول و دوم در استان مرکزی به عنوان قطب صنعتی و کشاورزی ایران در فرودگاه امام و در پیشانی استان مرکزی به عنوان سرزمین فرصت‌های طلایی شناخته شده است، اما به دلیل کمبود آب و سوءمدیریت در آینده نزدیک دچار بحران جدی خواهیم شد و در زرندیه، تنها رودخانه‌اش رودشور دهها سال است که خشک گردیده است تقاضای انتقال پساب تصفیه‌شده از کرج و جنوب تهران را در این منطقه که کمربند سبز جنوب تهران و در حال خشک شدن می‌باشد را دارم. نظر به بلاهای طبیعی و سرمازدگی شدید در فصل بهار در شهرهای یادشده که خسارات بسیار زیادی برای کشاورزان ما خصوصاً در بخش نوبران و خرقان به بار آمده است، تقاضای توجه جدی و اعزام کارشناسان مربوطه و جبران خسارت را برای کشاورزان زحمتکش دارم. ضمن تشکر از نمایندگان ادوار یاد و نام مرحوم موحدی‌ساوجی و مرحوم اسلامی را گرامی می‌داریم. از توجه وزیر محترم کشور و معرفی استانداران خوب به استان مرکزی تشکر می‌نمایم. اما تقاضای احقاق حق مردم از بابت فرمانداری ویژه و مزایای آن را که هیچ‌وقت به بزرگترین شهرستان استان داده نشد دارم. روز کارگر و روز معلم در هفته‌ای که گذشت را به همه غیورمردان عرصه کار و تولید و همه معلمین باشرف تبریک می‌گویم. تقاضای توجه ویژه به دو رکن اصلی جامعه در عرصه تولید و اقتصاد و فرهنگ و آموزش را از مسئولین دولت دارم. پرداخت معوقات فرهنگیان و بازنشستگان فرهنگی و توجه به بازنشستگان کارگری و پرداخت بن کارگری و تأمین مایحتاج غذایی مانند دهه 70 می‌تواند از نارضایتی فرهنگیان و کارگران بکاهد. پرداخت کارانه و معوقه بیمه برای رسته‌های پزشکی و پرستاری می‌تواند شادابی را به خادمین بهداشت و درمان کشور بازگرداند. مردم فهیم ایران اسلامی، نمایندگان عزیز، رئیس‌جمهور محترم! دشمنان ما در هر لحظه با مقاصد شوم خود در صدد تضعیف نظام جمهوری اسلامی ایران و تهییج و ناامیدسازی مردم شریف و نجیب در صحنه ایران هستند. «مکروا و مکر الله والله خیر الماکرین»، این تحریم ناجوانمردانه که موزیانه و به دور از وجدان بیدار انسانی به ما تحمیل شده است را با کمک خداوند متعال باید به فرصت تبدیل کنیم. بدانیم که با استفاده از تمهیدات قابل انجام در این دوره هم می‌توانیم خود را برای روزهایی که نفت ما به پایان می‌رسد مهیا کنیم. آقای رئیس‌جمهور! با وجود جوانان مستعد، ارزان بودن قیمت برق، گاز، آب و سوخت نسبت به قیمت جهانی چرا ما صادرات نداریم؟ آقای رئیس‌جمهور! چرا با افزایش قیمت دلار از (800) تومان به بیش از (4000) تومان و حتی بیشتر، ما یک خودرو صادر نمی‌نماییم؟ چرا بیش از (95) درصد تولیدات ما صادرات‌محور نیستند؟ چه کسی باید پاسخگوی این سؤال باشد؟ علی‌رغم اینکه اگر در کشوری (20) درصد ارزش پولی کاهش نماید تمام محصولات آن کشور می‌تواند صادرات محور شود، پس چرا ما نمی‌توانیم صادرات داشته باشیم؟ در بعضی از کشورهای دنیا که در فقر زندگی می‌کنند سود بانکی (2) درصد و ارزش پولی آنها در (30) سال گذشته در مقابل دلار کاهش نیافته است. از این فرصت به دست آمده در تحریم می‌بایست استفاده نمود و با یک مدیریت صحیح توانمندی را در نسل جوان ایجاد نماییم. روزی جوان‌های ما برای رفتن به روی مین از هم سبقت می‌گرفتند، چرا اکنون برای به دست آوردن مال نامشروع از هم سبقت می‌گیریم؟ ملتی حق خوب زندگی کردن را دارد که تولید و صادرات داشته باشد، در کشوری که درآمد و صادرات نداریم طبیعی است که روز به روز ارزش پولی کاهش می‌یابد. چرا این‌قدر فاصله طبقاتی در جامعه به وجود آمده است؟ چه کسانی وام‌های میلیاردی را بدون وثیقه گرفته‌اند و پرداخت نمی‌کنند؟ چه اراده‌ای برای بازگشت این پول‌ها به بیت‌المال دارید؟ چرا تعداد پرونده‌های دادگاه‌ها در ایران از جمعیت مردم ایران بیشتر می‌شود؟ چرا جلوی فساد بانک‌ها را نمی‌گیرید؟ چرا جوانان ما بعد از (12) سال درس خواندن توان ایجاد یک شغل را ندارند؟ چرا در فرش که نصف قیمت آن برند ایران است و با توجه به اینکه نه نخ گران شده و نه دستمزد کارگر، اما قیمت فروش آن با افزایش قیمت دلار تا (600) درصد افزایش یافته، باز هم نمی‌توانیم صادر نماییم؟ آقای رئیس‌جمهور! دوران شما هم مانند آن آقایی که (750) میلیارد دلار نفت فروخت به اتمام می‌رسد. با بی‌تدبیری پروژه‌های نیمه‌کاره فراوان با قیمت‌ تمام‌شده دهها برابر به جای ماند. چرا باید عمر آسفالت به دو سال برسد؟ اتوبان تهران ـ قم را ملاحظه کرده‌اید؟ گاردریل اولیه آن‌قدر کوچک شده که گاردریل جدید نصب می‌نمایند. با این وضعیت مملکت اصلاح نمی‌شود، مگر اینکه به اصلاح ساختاری اساسی در آموزش و پرورش بپردازیم و بنده راه‌حل کوتاه‌مدت و بلندمدت برای این موضوع مهم را به مجلس ارائه می‌نمایم. امیدوارم شما برای این موضوع بزرگ کمی وقت بگذارید تا از نزدیک راه‌حل را گوش نمایید و بدانید راه دومی در پیش‌رو متصور نخواهد بود. با نظام آموزش فعلی که مربوط به (50) سال گذشته می‌باشد و پیشرفتی که دنیا در تکنولوژی دارد ما نمی‌توانیم صادرات داشته باشیم. همان‌طوری که مقام معظم رهبری در جمع نمایندگان موضوع توانمندسازی را برای نسل جوان توصیه نمودند، می‌بایست نسل جوان خود را برای آموزش‌های خاص از دوران دبستان و استعدادیابی و حتی برای شروع طرح به صورت اختیاری توانمند نماییم. «کار نیکو کردن از پر کردن است». جوانان می‌بایست دیپلم‌های تخصصی بگیرند و در آن دیپلم استاد باشند. به طور مثال دیپلم فرش، فوتبال، قرآن و هر چه که علاقه و استعداد در فرزندان ما وجود دارد می‌تواند رشته تحصیلی وی شود و در زمان شروع خلاقیت در سن (13) سالگی عالم به یک رشته، فن، هنر و یا علم خاص شود. در این صورت است که می‌توانیم جوانان توانمند و کارآمد در همه رشته‌ها به جامعه عرضه نماییم و آنگاه می‌توانیم تولید صادرات‌محور داشته باشیم. (فرهنگی ـ خیلی متشکر) اما در کوتاه‌مدت تنها راه باقیمانده مشارکت با صنایع توانمند و بهره‌ور است که رابطه خوبی با ایران اسلامی دارند می‌باشد و جمع نمودن سفره مدیران دولتی و خصولتی و جلوگیری از فساد در بانک‌ها که بعید می‌دانم در مدت زمان کمی که دارید و هوش سرشار این مدیران و ارتباط ناسالم و به هم پیوسته آنها برای حفظ سفره‌هایشان بتوانید موفق باشید، مگر اینکه خصوصی‌سازی (فرهنگی ـ وقت شما تمام شد) از دولتی بودن به نهاد حاکمیتی منتقل گردد که با تغییر رئیس‌جمهورها این سفره‌ها دست به دست نچرخد و یا قاطعانه رئیس‌جمهور اصل (44) قانون اساسی را به طور کامل و صحیح عملیاتی نماید. «العزه لله». محمدرضا منصوری ـ نماینده مردم شریف شهرستانهای ساوه و زرندیه (در این هنگام عده‌ای از میهمانان حاضر در جایگاه تماشاچیان جلسه علنی، ناطق را تشویق کردند)

مسعود پزشکیان
لطفاً‌ مدعوین دست نزنند، حرمت مجلس را نگه دارید، لطفاً سر جایتان بنشینید.

محمدحسین فرهنگی
خلاف قانون هم هست. ناطق بعدی جناب آقای نبی هزارجریبی نماینده محترم گرگان و آق‌قلا هستند، بفرمایید.

نبی هزارجریبی
نطق 7 دقیقه ای
بسم الله الرحمن الرحیم با درود و سلام به محضر آقا امام زمان و درود به روح پرفتوح حضرت امام راحل و دو یادگار پاکش و درود و سلام به ارواح مطهر شهدای اسلام، شهدای جنگ تحمیلی، مخصوصاً شهدای مدافعین حرم. خدمت مقام عظمای ولایت، مردم شریف ایران اسلامی،‌ پرسنل قوای سه‌گانه و همکاران بزرگوارم در خانه ملت و همچنین میهمانان عزیزی که در خانه ملت قدم نهادید تا نظاره‌گر فعالیت خادمین خودتان باشید عرض سلام و ادب دارم. جا دارد اعیاد شعبانیه را تبریک عرض کنم، روز معلم را که ما هر چه داریم از معلمین عزیز است و افتخار می‌کنم بر دستان معلمین خودم بوسه بزنم و روز کارگر و همچنین هفته هلال‌احمر را گرامی می‌دارم. در یک سال پیش حادثه بزرگی در گلستان در معدن زغال‌سنگ آزادشهر اتفاق افتاد که (43) نفر از کارگران فهیم و زحمتکش‌مان را از دست دادیم. یاد این عزیزان را گرامی می‌داریم و جا دارد یادی کنیم از نمایندگان خدوم استان گلستان که در مجلس ششم که عکس‌شان هم آنجا است، هفت نماینده استان‌مان که به همراه وزیر محترم راه و ترابری شهید دکتر دادمان عازم گرگان بودند در منطقه ساری در (27) اردیبهشت 1370 هواپیما سقوط کرد و همه عزیزان شهید شدند، من‌جمله پدر بزرگوارم شهید حاج غلامعلی هزارجریبی که در آن زمان سخنگوی کمیسیون عمران مجلس بودند و مثل سنوات قبل ما امسال هم هفدهمین سالگرد را در پنجشنبه بیستم اردیبهشت در مصلای وحدت گرگان با حضور حضرت آیت‌الله نور‌مفیدی برگزار خواهیم کرد و پذیرای همه عزیزان خواهیم بود. من وارد مشکلات استان گلستان و حوزه انتخابیه خودم شوم. بحث اول من علاج‌بخشی سد وشمگیر است. سدی که (22)‌ هزار هکتار زمین پایاب آن می‌تواند با این سد آبیاری شود و یک اشتغال پایدار را ایجاد کند. من الان به مسئولین کلان کشور عرض می‌کنم که (2000) هکتار زمین در وضعیت فعلی آماده کشت پنبه است. محصولی استراتژیک ولی متأسفانه به دلیل ضعف مدیریت منابع آبی کشاورزان ما منتظر هستند و همین بالای (10) هزار اشتغال ایجاد می‌کند. بحث بعدی من تسریع در مصوب شدن منطقه آزاد تجاری اینچه‌برون است. از همکاران خوبم در خانه ملت می‌خواهم ان‌شا‌ءالله اگر این لایحه به صحن آمد به خاطر نمایندگان شهیدمان با تمام توان دفاع کنید و رأی مثبت بدهید. تسریع در اجرای پروژه راه‌آهن گرگان به مشهد که واقعاً ضروری است هم برای بحث ترابری و هم مسافری. بحث بعدی، منطقه ما تخت بیمارستانی بسیار کم دارد. احداث بیمارستان در حوزه کریم‌آباد، محمدآباد و امیرآباد و یک بیمارستان هم در شرق گرگان در شهر جلین که ما بتوانیم خدمات بهداشتی و درمانی را به مردم ارائه بدهیم. موضوع اصلی که مردم عزیز من را ناراحت کرد خدمت دولت عزیز عرض کنم طبق قانون براساس تورم باید قیمت گندم (10) درصد بالا می‌رفت ولی هیأت دولت امسال گندم را همان (1300)‌ تومان قیمت زد. این یعنی بی‌عدالتی (100) درصدی در حق گندم‌کاران کشور. چطور می‌شود هزینه‌های کاشت، سموم،‌ نهاده‌های کشاورزی مثل کود و بذر گران می‌شود، هزینه‌های ترابری گران می‌شود ولی محصول گران نشد؟ این به نظر من یک کار بی‌تدبیرانه‌ای از دولت تدبیر و امید بود که باید این معضل را از کشاورزان معذرت‌خواهی کنند. افزایش بافت در روستاها؛ همه ما نمایندگان به روستاها سرکشی می‌کنیم. مردم می‌خواهند برای جوانانشان مسکن بسازند، ولیکن زمینی وجود ندارد. خواهش می‌کنم بعد از بیش از (12) سال که الان افزایش بافت محدود شده یک راهکاری دیده شود لااقل در روستاها این امر ایجاد شود که روستاییان عزیزمان به شهرها مهاجرت نکنند و بحث حاشیه‌نشینی و آن معضلات اختلاف فرهنگ و طبقاتی ایجاد نشود. بحث بعدی در حوزه من افت ولتاژ برق در روستاها است، مخصوصاً در منطقه ترکمن‌صحرا که گرمای آن خارج و جدا از گرگان است. بالای (15) درجه گرمتر است و بحث آب شرب باز هم در روستاهای ترکمن‌صحرا و گرگان که من عرض می‌کنم، به علت گرمای شدید منطقه دشتی ما، ما می‌توانیم از پنل‌های خورشیدی استفاده کنیم و یک انرژی پاک خواهد بود. بحث بعدی؛ ما دریای خزر را داریم، یک موهبت خدادادی که می‌توانیم با آب‌شیرین‌کن‌هایی که در آنجا احداث می‌شود آب خوب و بهداشتی را به مردمان بدهیم. چطور می‌شود کشورهای حاشیه دریای خزر از دریا آب شیرین می‌کنند ولی ایران فعلاً دارد مطالعه می‌کند؟ وقت کم است، باید سرعت را بیشتر کرد. بحث بعدی که من خدمت شما عرض می‌کنم، استان من پتانسیل زیادی در بحث جذب گردشگر دارد. مسیر عبوری از گرگان به مشهد مقدس برای ما پتانسیل خوب چندده میلیون مسافر را ایجاد کرده که الحمدلله امسال با کمک مسئولین و استاندار محترم توانستیم یک افزایش (50) درصدی را در نگهداری مسافر در گرگان داشته باشیم و بحث بعدی من با عنایت به اینکه کشور همسایه ما ترکمنستان در سرزمین خودش استخراج نفت و گاز در مرزهای ایران دارد، چطور می‌شود ما در منطقه گلستان که هم‌مرز ترکمنستان است اکتشافاتی را نداریم. چاه‌هایی زده شد ولی به نتیجه نرسید. من از دولت می‌خواهم حتماً به نتیجه برسد و ما بتوانیم نفتی که حاصل می‌شود را از آن قسمت (3)‌ درصدش برای آبادانی منطقه خودمان استفاده کنیم. من عرضی با دکتر روحانی رئیس محترم جمهوری داشته باشم، قرار بود مردم ما طعم شیرین آسایش و معیشت خوب را بچشند. شما گفتید من کاری می‌کنم که دیگر به یارانه نیازی نداشته باشید، شما فرمودید من کاری می‌کنم که مردم در رفاه کامل باشند، شما فرمودید من فقر مطلق را نابود خواهم کرد. آقای رئیس‌جمهور! شما چند کار را انجام بدهید مملکت ما آباد خواهد شد: 1 ـ برخورد شدید و واقعی با مفسدین اقتصادی. 2 ـ برخورد شدید با رانتخواران. 3 ـ برخورد شدید با قاچاقچیان کالا و ارز. (فرهنگی ـ خیلی متشکر). 4 ـ برخورد جدی با چندشغله‌ها. اجازه بدهید من خلاصه بگویم، تبدیل وضعیت نیروهای شرکتی و قراردادی و ایجاد امنیت شغلی برای کارگران، توجه به بازنشستگان و فرهنگیان،‌ توجه به ایجاد اشتغال برای جوانان ما که واقعاً افسرده شده‌اند و در خانه‌ها به حالت افسرده و ناراحت هستند و پدران و مادران‌شان به دفتر مراجعه می‌کنند که بچه‌های ما را دریابید. حذف شرکت‌های اقماری و شرکت‌های خصولتی، کاهش هزینه‌‌های دولت (نایب‌رئیس ـ خیلی ممنون آقای هزارجریبی، وقت شما خیلی گذشته) و همچنین دفاع از نخبگان و مخترعین. از همه همکاران خوبم و هیأت‌رئیسه محترم و مردم شریف ایران اسلامی تشکر می‌کنم. خدایا تو شاهدی که در راه خدمت صادقانه فقط توکل به خودت را داشتم. «یدالله فوق ایدیهم».

محمدحسین فرهنگی
متشکر، ناطق اول بخش پنج دقیقه‌ای و اضطراری جلسه علنی جناب آقای مهندس علی اکبری نماینده محترم شیراز هستند، بفرمایید.

علی اکبری شیراز
نطق 5دقیقه ای
بسم الله الرحمن الرحیم ضمن تبریک ایام شعبانیه، روز معلم، هفته کارگر و روز شیراز و همچنین هفته هلال‌احمر را به همه زحمتکشان این مجموعه تبریک عرض می‌کنم. یاد استاد شهید مطهری و همچنین معلم خودم شادروان محمد بهمن‌بیگی بنیانگذار آموزش و پرورش عشایر را که در روز معلم مرحوم شدند گرامی می‌دارم. امسال به نام حمایت از کالای ایرانی نام‌گذاری شده است. از مافیای صنعت خودروسازی انتظار می‌رود که با اولویت نظر رهبری را تأمین و در جامعه اعتمادسازی کنند. از دیگر تولیدکنندگان توقع است که فرمایش مقام معظم رهبری را یک فرصت تلقی کنند و با پرهیز از به فکر سودآوری بودن نگاه بلند و پایدار داشته باشند. جنس مرغوب، بسته‌بندی مناسب، قیمت منصفانه و پایداری در بازار را نشانه بگیرند و با جلب اعتماد مردم در داخل کشور برای مصرف کالاهای داخلی در بازارهای بین‌المللی به رقابت بپردازند. مردم اشتیاق به دانستن و آگاهی و همچنین نظارت بر اعمال حاکمان و دولتمردان را با انسداد تلگرام از دست نخواهند داد. تجربه ناموفق فیلترینگ از تلگراف تا تلگرام دستاوردی جز افزایش گسل بی‌اعتمادی در بر نداشته است. مخالفت عین‌الدوله صدراعظم مظفرالدین‌شاه با تلگراف به خاطر نگرانی از آگاهی مردم چه نتیجه‌ای داشت؟ ممنوعیت استفاده از فتواستنسیل در دوران پهلوی هم بی نتیجه ماند. ممنوعیت استفاده از ویدئو و ماهواره هم هرگز کارگر نیفتاد. زمینه رقابت را گسترده کنیم، هر جا انحصار ایجاد شود شکوفایی نیست، هر جا رقبا را حذف کنیم خلاقیت نیست. ما که ام‌القری هستیم و از فرهنگ و تمدن چندهزار ساله برخورداریم باید با تقویت شبکه‌های داخلی و توانمندسازی آنها عرصه را به دیگران واگذار نکنیم. تلگرام امروز ضرورتی روشن در ارتباطات و بخشی از فضای کسب و کار است. ضمن تقویت مراقبت‌های امنیتی باید با تولید محتوا در دفاع از ظرفیت‌ها و منافع ملی خودسانسوری را کنار بگذاریم. گردش آزاد اطلاعات، شفاف‌سازی، امکان نظارت و افشای فساد حق مردم است و با فیلتر کردن موضوع را به زیرزمین منتقل نکنیم. از دقت نظر و احساس مسئولیت هیأت‌امنای صرفه‌جویی ارزی در معاینه بیماران وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و اهتمام هیأت برای تسهیل در تأمین تجهیزات مورد نیاز تشکر می‌کنم. از تیزبینی و هوشمندی پلیس فتا در مراقبت از حقوق مردم و انجام تکالیف قانونی و نیز از دقت و سرعت عمل مراکز تعویض پلاک خودروی نیروی انتظامی تشکر می‌کنم. تذکرات به دولت محترم؛ سرنوشت لایحه مدیریت تعارض منافع که از وعده‌های مترقی رئیس‌جمهور محترم در دولت قبل بود چه شد؟ در برخی دستگاه‌ها ناظر، مسئول، تصمیم‌گیر و ذی‌نفع یکی است. سرنوشت لایحه شفافیت چه شد؟ چهار دهه است که آمایش ردیف دارد، اعتبار دریافت می‌کند ولی خروجی ندارد. چرا اجرای برنامه‌ها و مشکلات آب، استقرار جمعیت و صنایع تولیدی و فعالیت‌های اقتصادی و توسعه سواحل مکران براساس نتایج حاصل از آمایش نباشد؟ امروزه بیوتروریسم یک راهبرد مؤثر دشمنان است. از داشته‌ها و سرمایه‌های خود مراقبت نماییم و قرنطینه را جدی بگیریم. تذکر به وزرای محترم اقتصاد و جهادکشاورزی؛ واردکنندگان نهاده‌های دامی با ارز (3800) تومان کالا وارد کردند و برای آینده نیز به آنان اطمینان داده شده است ولی اینک با عدم ترخیص کالا و افزایش خودخواهانه قیمت‌ها در داخل به مقابله با جامعه برخاسته‌اند و فقط به منافع خود می‌اندیشند. تذکر به صدا و سیما، مسئولین و دستگاه‌های فرهنگی؛‌ بارندگی‌های اخیر جامعه را به اشتباه نیندازد. این ریزش‌ها در تقویت آبخوان‌ها و منابع زیرزمینی تأثیر لازم را نخواهد داشت. مدیریت و صرفه‌جویی آب در همه بخش‌ها یک ضرورت است. انتظار می‌رود با تولید برنامه‌های فرهنگی فاخر و پرمحتوا هموطنان را بیشتر آگاه کنید. تذکر به وزارتین جهادکشاورزی و نیرو؛ با توسعه فعالیت‌های آبخیزداری و تقویت آبخوان‌ها، سیلاب‌ها را با اولویت مهار کنیم. این جزء تکالیف برنامه ششم است. تذکر به وزیر محترم جهادکشاورزی؛ قطع درختان جنگلی بلوط، بنه، شمشاد، نارون در زاگرس و البرز و تبدیل آنها به زغال یک هشدار است. سرمایه‌های ملی فدای سودجویی اندکی از مردم می‌شود که فقط به فکر منافع شخصی خود می‌باشند، خیلی متشکر.

محمدحسین فرهنگی
خیلی متشکر از رعایت وقت، سپاسگزاریم. ناطق آخر جلسه امروز جناب حجت‌الاسلام والمسلمین حاج‌آقا حسن نوروزی هستند.

حسن نوروزی
نطق 5دقیقه ای
بسم الله الرحمن الرحیم «لا حول و لا قوه الا بالله العلی العظیم» روز معلم و روز کارگر و میلاد باسعادت امام زمان (عجل‌الله‌تعالی ‌فرجه‌الشریف) را مجدداً خدمت همه همکاران عزیزم، ملت شریف ایران، عزیزان حوزه‌های انتخابیه‌ام رباط‌کریم و بهارستان تبریک و تهنیت عرض می‌کنم. از مسائل مهم مهدویت تناسب میان منتظِر و منتظَر است که باید سعی کنیم این تناسب را حفظ کنیم. حضرت امام زمان (علیه‌السلام) تشریف بیاورند باید ببینند یک تناسبی بین ما منتظران و آن منتظَر است. مطالبی چند را عرض می‌کنم. سروران محترم! بین مطالبات صادقانه مردم و حرکت تخریب‌گران باید تفاوت قائل شد. جناب آقای جهانگیری در تلویزیون اعلام کردند نرخ هر یک دلار (4200) تومان محاسبه می‌شود، سؤال می‌کنم آیا به دست کدامین شخص و فرد عادی این هر دلار (4200) تومان رسیده است؟ اصلاً چرا دلار؟ چرا با کشورهای گوناگون با پول خود آنها معامله نکنیم؟ چرا همیشه به ارز دلار روی بیاوریم؟ دو؛ قانون معیار همه است، همه باید قانون را مراعات کنند. ما از بی‌قانونی ضرر می‌کنیم. از قانون حسابرسی اموال مسئولین سه سال است می‌گذرد. تدوین آیین‌نامه آن در اختیار رئیس قوه است، چرا آیین‌نامه را ننوشته‌اند؟ ستاد کل در عمل به قانون کسر خدمت و توافقی که در هیأت‌رئیسه مجلس انجام شد سر باز می‌زند، به چه دلیلی این فرار از قانون و قانون‌گریزی چه چیزی را حل می‌کند؟ چرا دل رزمندگان، ایثارگران و فرزندان آنها را می‌شکنیم؟ انتظار دارد دولت به همه احکامی که در برنامه ششم توسعه آمده است عمل کند، به ویژه به آن (50) حکمی که مربوط به ایثارگران است. چرا دولت به ویژه وزارت نفت به قانون مناقصات و جذب افراد سالم در پیمانکاری‌ها توجهی نمی‌کند؟ چرا از انعقاد پیمان با انسانهای وارسته سر باز زده می‌شود؟ سومین مطلب؛ از ضعف‌های خودمان غافل نشویم. بله، دشمن خارجی داریم ولی اینها نباید موجب شود که از ضعف‌های خودمان غافل شویم. الان همان‌طور که همکار عزیزم، همسنگرم جناب آقای کمالی فرمودند هزاران تن گوجه‌فرنگی، خیار و صیفی‌جات در مناطق کرمان و حوزه انتخابیه ایشان روی زمین ریخته است و کسی خریدار نیست. آیا وزارت کشاورزی در این شرایط حساس نباید فکری کند؟ نسبت به بیکاری نباید فکری کنیم؟ نسبت به أخذ مالیات و کاهش مسائل بیمه‌ای و مالیاتی از کارگاه‌های کوچک نباید فکری کنیم؟ دولت نباید نسبت به أخذ مالیات ارزش افزوده از مصرف‌کننده نهایی فکری کند؟ مسئولین کشور همه باید با هم باشند، از رئیس‌جمهور انتظار می‌رود اگر یک بازپرس شجاع حکمی را برای انسداد تلگرام صادر کردند، چرا رئیس‌جمهور محترم در مقابل حکم قاضی می‌ایستند و گلایه می‌کنند؟ همین قضات هستند که نخست‌وزیر کره‌شمالی را هم با حکم خودشان زندان می‌کنند. حکم قاضی عادل حکمی است که حتی رهبر عزیز انقلاب و رئیس قوه قضائیه هم باید در مقابل آن تمکین کنند، نه اینکه ما بیاییم در مقابل این حکم مسلم ایستادگی کنیم و بگوییم ما اینجا خودسانسوری کردیم. آقا! یک شبکه‌ای که انحرافی، صهیونیستی و امپریالیستی است، نه تنها مملکت ما، خیلی از کشورها را به هم ریخته، همه کشورها دارند فرار می‌کنند، ما بگوییم می‌خواهیم با این شبکه ارتباط برقرار کنیم، درست نیست. چرا کتاب (2030) مرجع انگلیسی و ترجمه فارسی آن در میان معلمان پخش شده است؟ ضمن تشکر از تلاش‌های استاندار محترم نسبت به تشکیل شورای توسعه استان در رباط‌کریم و بهارستان پیگیری تمامی پروژه‌های سفر ریاست‌ جمهوری را لازم می‌دانم. پیگیری خط (2) ریل‌باس تهران به رباط‌کریم و بهارستان،‌ پیگیری کمربندی جنوبی شهرستان، سرپوش شدن کانال آب کشاورزی محمدیه و همچنین اعلان مصوبه هیأت دولت نسبت به شهرک‌های صنعتی خصوصی، اختصاص فرمانداری ویژه به شهرستان (700) هزار نفری بهارستان را از دولت محترم خواهانم. (فرهنگی ـ خیلی متشکر) همچنین حذف عوارضی اول از جاده تهران ـ ساوه با بودن عوارضی دوم تهران ـ ساوه، ما نیازی به این عوارضی اول نداریم. از دولت می‌خواهم همان‌طور که لطف کردند فرماندار محترم را به رباط‌کریم اعزام فرمودند (نایب‌رئیس ـ حاج‌آقا متشکرم، وقت شما تمام شده) همچنین نسبت به سکونت سایر مسئولین و مدیران در شهرستانهای رباط‌کریم و بهارستان دقت کافی را به عمل بیاورند. ضمن تشکر از وزارت مسکن نسبت به تعویض مدیر محترم شرکت عمران پرند که جناب آقای دکتر پزشکیان! دولت باید نسبت به شهر پرند، فرودگاه بین‌المللی، همچنین پروژه شهرک مستقل ایرانیان و تمام این مسائل توجه ویژه کنند. والسلام علیکم و رحمه الله
8 طرح سؤال آقای حبیب‌اله دهمرده نماینده زابل، زهک، هیرمند، نیمروز و هامون از آقای محمدجواد ظریف وزیر امور خارجه

مسعود پزشکیان
سؤال را مطرح کنید.

محمد علی وکیلی
بسم الله الرحمن الرحیم سؤال جناب آقای دکتر دهمرده نماینده محترم زابل، زهک و هیرمند از وزیر محترم امور خارجه جناب آقای دکتر ظریف مطرح است. از سخنگوی محترم کمیسیون امنیت ملی و سیاست‌ خارجی جناب آقای دکتر نقوی‌حسینی درخواست داریم در ظرف زمانی پنج دقیقه خلاصه سؤال را بفرمایید. سیدحسین نقوی‌حسینی (سخنگوی کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی) ـ بسم الله الرحمن الرحیم با عرض سلام محضر همکاران عزیز و تبریک روز معلم و روز کارگر و اعیاد شعبانیه. هیأت‌رئیسه محترم مجلس شورای اسلامی سلام علیکم با احترام، بازگشت به نامه شماره (22341/830) مورخه 24/3/1396 گزارش کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی درخصوص سؤال ملی جناب آقای حبیب‌اله دهمرده نماینده محترم زابل، زهک، هیرمند، نیمروز و هامون از جناب آقای دکتر ظریف وزیر محترم امور خارجه به شرح ذیل ارسال می‌گردد. خلاصه سؤال: چرا تاکنون در رابطه با حقآبه ایران از رود‌خانه هیرمند از افغانستان اقدام جدی و لازم به عمل نیامده است؟ نتیجه بررسی: در اجرای ماده (209) آیین‌نامه داخلی مجلس و در پاسخ به نامه اشاره شده هیأت‌رئیسه محترم مجلس شورای اسلامی، به استحضار می‌رساند که سؤال جناب آقای حبیب‌اله دهمرده نماینده محترم زابل، زهک، هیرمند، نیمروز و هامون از وزیر محترم امور خارجه در کمیسیون امنیت ملی در دو نوبت در دستور کار قرار گرفت ولی به جهت اینکه وزیر محترم امور خارجه امکان حضور نداشتند، در کمیسیون به بحث گذاشته نشد. نماینده محترم جناب آقای دهمرده درخواست کردند که سؤال به صحن علنی ارجاع شود. با توجه به تشخیص کمیسیون مبنی بر ملی بودن سؤال، سؤال به صحن علنی ارجاع شد. در خدمت همکاران محترم‌مان هستیم.

محمد علی وکیلی
خیلی متشکر از رعایت وقت، از صرفه‌جویی ممنونم. جناب آقای دکتر ظریف! جناب‌عالی (15) دقیقه فرصت دارید که فرمایشات‌تان را می‌توانید در دو نوبت داشته باشید.

محمدجواد ظریف
بسم الله الرحمن الرحیم «لا حول و لا قوه الاّ بالله العلی العظیم ـ حسبنا الله و نعم الوکیل نعم المولی و نعم النصیر» خدمت هیأت‌رئیسه محترم و نمایندگان محترم مجلس شورای اسلامی عرض سلام و ادب دارم. اعیاد گذشته را تبریک عرض می‌کنم و برای همه برادران و خواهران در ماه مبارک رمضان آرزوی توفیق دارم. از برادر بزرگوارم جناب آقای دکتر دهمرده برای حساسیت ویژه‌ای که به این موضوع دارند که موضوع همه ما است و موضوع ملی است و نه صرفاً‌ یک موضوع مربوط به استان بسیار سپاسگزارم. از اینکه ایشان در همه جلساتی که در وزارت امور خارجه، در دولت در حضور معاون اول رئیس‌جمهور تشکیل شده و در این زمینه بحث شده، هم ایشان و هم جناب آقای دکتر کیخا به همراه جناب آقای دکتر شهریاری و سایر نمایندگان محترم حضور فعال داشتند سپاسگزار هستیم. موضوع حقآبه جمهوری اسلامی از هیرمند و هریرود دو موضوعی بوده که سالها مسأله روابط ایران و افغانستان بوده است. قرارداد 1351 بعد از دهها سال مذاکره و گفتگو به نتیجه رسیده و از زمانی که جمهوری اسلامی به صورت جدی این موضوع را پیگیری کرده ما تاکنون (16) بار جلسه ویژه حقآبه هیرمند را داشتیم و در سفرهایی که رئیس‌جمهور داشتند، چه رئیس‌جمهور ما به افغانستان و چه رئیس‌جمهور افغانستان به ایران، یکی از موضوعات اساسی بحث ما با دولت افغانستان همین بحث حقآبه ایران از رودخانه هیرمند بوده است. البته مشکل آب کشور و استان سیستان و بلوچستان همان‌طور که برادران عزیز نمایندگان محترم استان کاملاً مستحضر هستند تنها از طریق حقآبه حل‌شدنی نیست و این باید یک برنامه جامعی باشد، ولی آن موضوعات مربوط به وزارت امور خارجه نیست، آن قسمتی که مربوط به وزارت امور خارجه است پیگیری ویژه‌ای است که ما در این زمینه داشتیم. علاوه بر طرح موضوع در همه جلسات و جلسات ویژه‌ای که در این زمینه گذاشته شده، در سفری که بنده سال گذشته به افغانستان داشتم با آقای رئیس‌جمهور افغانستان جناب آقای اشرف‌غنی توافق کردیم که کمیته‌های پنجگانه‌ای برای بررسی وضعیت‌های مختلف بین ایران و افغانستان تشکیل شود و کلیه روابط ما با افغانستان در یک مجموعه یا در یک بسته دیده شود که بحث حقآبه هم یکی از موضوعات اصلی بود و یک کمیته ویژه برای بحث آب داشتیم. از پنج کمیته ما تاکنون سه کمیته‌اش به نتیجه رسیده و منتظر دو کمیته دیگر هستیم تا به نتیجه برسد تا اینکه بتوانیم مجموعه را در یک توافق جامع راهبردی بین ایران و افغانستان در نظر بگیریم. در این سه کمیته‌ای که ما به نتیجه رسیدیم یکی از کمیته‌ها کمیته آب بوده که از طرف جمهوری اسلامی به ریاست معاون وقت حقوقی و بین‌المللی وزارت امور خارجه جناب آقای دکتر عراقچی تشکیل شده و این کمیته به نتیجه رسیده است. در حوزه هیرمند طرف افغان تعهد کرده که به حقآبه ایران احترام بگذارد و کمیته‌های تخصصی ذی‌ربط تشکیل شود. در حوزه هامون طرف افغانی توافق کرده که باید آب هامون تأمین شود و روش‌های مختلف تأمین آب هامون و مشکلات باید توسط دو کشور مورد مطالعه و بررسی قرار بگیرد و در حوزه هریرود هم برای اولین‌بار توافق کردند که در این زمینه همکاری صورت بگیرد و به سمت یک رژیم حقوقی برای هریرود حرکت کنیم. به نظر ما این تحول بسیار مهمی است که می‌تواند موضوع را در درازمدت حل کند. اما در ماه‌های اسفند و فروردین براساس اطلاعاتی که ما از وزارت محترم نیرو دریافت کردیم میزان حقآبه جمهوری اسلامی که براساس قرارداد 1351 باید تأمین می‌شد که البته برای سالهای خشک، کم‌آب و معمولی متفاوت است، اما از نظر ما حتی برای سالهای خشک هم قابل قبول نبوده و لذا دو یادداشت اعتراض برای دولت افغانستان ارسال کردیم و همین‌طور سفیر افغانستان را به وزارت امور خارجه دعوت کردیم و موضوع را با ایشان مطرح کردیم. البته یک مسیر دیگر هم باقی می‌ماند و آن مسیر عمل متقابل است. مسیر عمل متقابل یعنی اقدام در جهت سخت‌گیری در برخی حوزه‌ها برای افغانستان که این اقدام کماکان می‌تواند مورد استفاده قرار بگیرد، اما نیاز دارد که همه موضوعات با هم در نظر گرفته شود و مخصوصاً‌ روابط برادرانه و همسایگی. ما از دولت افغانستان توقع داریم قبل از اینکه جمهوری اسلامی ناگزیر شود در حوزه‌های مختلفی که به مردم افغانستان در طول (40) سال گذشته با سخاوت تمام کمک کرده، قبل از اینکه ما ناگزیر شویم در این حوزه‌ها اقدام متقابل انجام بدهیم نیازهای به‌حق و قانونی جمهوری اسلامی مورد توجه قرار بگیرد. اگر برادر عزیزمان جناب آقای دکتر دهمرده سؤال بیشتری داشتند من در بخش دوم عرایضم در خدمتشان هستم که توضیحاتی را ارائه کنم. مجدداً از توجه ایشان و اهمیتی که ایشان و سایر برادران و خواهران به موضوع ملی آب کشور دارند سپاسگزاری می‌کنم و از تصدیعی که کردم عذرخواهی می‌کنم. والسلام علیکم و رحمه الله

محمد علی وکیلی
خیلی ممنون آقای دکتر ظریف، شما هفت دقیقه و (30) ثانیه از فرصت‌تان باقی است. جناب آقای دکتر دهمرده! جناب‌عالی (15) دقیقه فرصت دارید که می‌توانید از این وقت در دو مرحله استفاده کنید، بفرمایید.

حبیب‌ الله دهمرده
بسم الله الرحمن الرحیم و به نستعین تمام مناسبت‌ها را گرامی می‌داریم و از هیأت‌رئیسه محترم تقدیر و تشکر و خدمت جناب آقای دکتر ظریف بزرگوار عرض ارادت و خداقوت داریم. سروران و عزیزان! همان‌گونه که استحضار دارید سیستان روزی انبار غله آسیا بوده و مردم غیور آن در طول تاریخ در دفاع از ارزش‌ها دارای افتخارات فراوان برای بشریت بودند. علی‌رغم اقدامات بسیار خوب نظام مقدس جمهوری اسلامی ایران که بر هیچ منصفی پوشیده نیست، متأسفانه در اثر عدم مدیریت فرصت‌ها و تهدیدها به چنین سرنوشتی دچار شده‌اند که حقیقتاً‌ نه در شأن نظام مقدس جمهوری اسلامی ایران و نه در شأن مردم شریف آن دیار است. عمده فعالیت اقتصادی و معیشتی مردم به غلط بر مبنای فعالیت کشاورزی که وابستگی صددرصد منابع آبی این دشت به رودخانه هیرمند و استمرار بیش از دو دهه خشکسالی سبب گردیده که وضعیت معیشتی مردم مرزنشین در حد بسیار بحرانی و سختی قرار گیرد و پیوسته شاهد مهاجرت جمعیت به سایر نقاط کشور باشیم. متأسفانه در سال زراعی 97 ـ 96 برای کشت آبی رهاسازی گردید،‌ امسال (2) درصد آب زراعی سال گذشته، یعنی (98)‌ درصد کاهش داشتیم. اما برای مراحل بعدی آب جهت آبیاری محصولات آبی وجود نداشت و در نتیجه مردم مظلوم پس از یک سال زراعی زحمت و تلاش طاقت‌فرسا نه تنها که کوچکترین محصولی برداشت ننموده‌اند، بلکه بذر، کار، سرمایه و در واقع دار و ندار خود را دفن نمودند. به عبارت دیگر همه چیز سوخته، خاکستر شده و به باد رفته که حقیقتاً‌ در تاریخ چنین صراط سختی سابقه ندارد و امروز مردم ماتم‌زده در حیرانی و سرگردانی تمام‌عیار منتظر عنایت نظام مقدس می‌باشند. جناب آقای دکتر وکیلی!‌ اجازه بفرمایید اتاق فرمان یک مستندی جهت اطلاع عزیزان پخش کند. (در این هنگام مستندی از مشکلات کشاورزان در حوزه آبی هیرمند در صحن علنی مجلس پخش گردید) خیلی ممنون،‌ جناب آقای دکتر ظریف بفرمایند، بعد من صحبت می‌کنم.

محمد علی وکیلی
خیلی متشکر جناب آقای دکتر دهمرده، (6) دقیقه و (40) ثانیه از وقت جناب‌عالی باقی است. آقای دکتر ظریف! (7) دقیقه و (45) ثانیه از وقت جناب‌عالی باقی است، بفرمایید.

محمدجواد ظریف
بسم الله الرحمن الرحیم بنده مجدداً از جناب آقای دکتر دهمرده تشکر می‌کنم. آنچه که حضرت‌عالی مطرح کردید و در مستندی که نشان داده شد عزیزان نمایندگان محترم ملت مشاهده کردند دغدغه همه ماست. هیچ ملاقاتی بین جمهوری اسلامی ایران و افغانستان نبوده مگر اینکه این موضوع به عنوان یک اولویت جمهوری اسلامی پیگیری شده است. اجلاس کمیساران آبی ایران و افغانستان در تهران به زودی برگزار خواهد شد، با توجه به نوبت ما که دور گذشته در زرنج برگزار شده، این بار باید در تهران برگزار شود. براساس یادداشت‌هایی که ما برای کم شدن آب ارسال کردیم و تقریباً ارسال حقآبه بسیار ناچیزی در دو ماه اسفند و فروردین، باید کمیساران بروند و از محل بازدید کنند، از سد کجکی و از سایر نقاط افغانستان بازدید کنند، چون آقای اشرف‌غنی هم اعلام کردند که امسال پنج استان افغانستان دچار کم‌آبی است. لذا لازم است که براساس مفاد قرارداد 1351 نمایندگان دو کشور که اصطلاحاً کمیساران آبی دو کشور نام دارند بروند و بازدید کنند. این موضوعاتی است که در حوزه اختیارات وزارت امور خارجه است. جناب آقای دهمرده! شما اطلاع دارید که نیاز آب سیستان و بلوچستان تقریباً‌ بین (5) الی (7) میلیارد مترمکعب آب است، (820) میلیون مترمکعب یعنی حدود (10) درصد از این آب بحث حقآبه هیرمند است، در کنارش بحث هامون است و ضرورت احیای هامون که مشکلات گرد و غبار را ایجاد کرده است. همه اینها را در نظر داریم، ما نیاز به یک برنامه جامع داریم، ولی آن قسمتش که به وزارت امور خارجه مربوط است ما تمام تلاش‌مان را به کار بردیم، در تمام جلسات‌مان استفاده کردیم، فقط یک نکته باقی مانده، یک اقدام جمهوری اسلامی باقی مانده که اگر آن اقدام بخواهد شکل بگیرد باید تمام دستگاه‌های کشور با تمام ملاحظات روابط همسایگی بین ما و افغانستان این اقدام را تأیید کنند و آن هم در اختیار وزارت امور خارجه نیست و آن عمل متقابل است. یعنی اینکه در برابر آب در حوزه‌های دیگری که افغانستان به ما نیاز دارد، در آن حوزه‌ها شروع به فشار آوردن به افغانستان کنیم و این تنها اهرم است، یعنی اهرمی که در دیپلماسی وجود دارد هیچ راهی برای تحمیل کاری بر کشوری وجود ندارد، جز عمل و اقدام متقابل و ما در این حوزه یک مجموعه‌ای از ملاحظات داریم. امیدواریم که دوستان افغانی ما ملاحظات انسانی و همسایگی جمهوری اسلامی را با نبودن امکان اعمال فشار بر افغانستان اشتباه نگیرند و بارها این را به دوستان افغانی گفتیم. توقع ما از دوستان افغانی این است که در این زمینه توجه به نیازهای همسایه بزرگ خودشان در جمهوری اسلامی که همواره در دوران جهاد و مبارزه افغانستان با تروریسم در کنار افغانستان بوده را در نظر داشته باشند. نکته آخری که من می‌خواهم عرض کنم تأکید و تمرکز وزارت امور خارجه بر احیای شرق کشور است. فشاری که ما داریم در دیپلماسی بر راه‌اندازی و زنده کردن چابهار و بر ایجاد یک بندر بسیار مهم منطقه‌ای در مسیر جاده شمال و جنوب و همین‌طور مسیر جنوب به غرب می‌آوریم، اینها سیاست‌هایی است که امیدواریم در درازمدت به احیای منطقه، به تقویت اقتصاد منطقه و به رشد و توسعه منطقه کمک کند. این حوزه‌هایی است که در وزارت امور خارجه می‌توانیم دنبال کنیم، می‌دانم که این حوزه‌ها تنها حوزه‌هایی نیست که نیاز به کار در بحث آب سیستان و بلوچستان دارد، نیاز به یک برنامه جامع است، نیاز به آمایش سرزمینی است، نیاز به سیاست‌های درازمدت است. می‌دانم که حضرت‌عالی هم همواره دنبال این سیاست‌ها بودید، چه در زمانی که مسئولیت استانی داشتید، چه در بعد از آن. اما این نیاز به این دارد که همه مجموعه ما در این زمینه فعالیت کنیم. وزارت امور خارجه در حد بضاعت و توان خودش و در حد حوزه‌هایی که وزارت امور خارجه می‌تواند در آنها فعال باشد که همین فشارهای سیاسی و مذاکرات سیاسی است کار را پیگیری کرده، همان‌طور که عرض کردم به زودی با توجه به دو یادداشت اعتراضی که ما دادیم و با توجه به مفاد قرارداد 1351 باید اجلاس اضطراری کمیساران آبی قبل از اجلاس تهران تشکیل شود و ان‌شا‌ءالله بروند و از محل بازدید کنند و زمینه برای احیای حقآبه جمهوری اسلامی از هیرمند فراهم شود. یک بار دیگر تشکر می‌کنم.

محمد علی وکیلی
ممنون از صرفه‌جویی که در وقت داشتید. جناب آقای دکتر دهمرده بفرمایید.

حبیب‌ الله دهمرده
ممنون. جناب آقای دکتر، ظریف جان! حضور بی‌ظهور چه فایده‌ای دارد؟ جلسات زیاد دایر، ولی سیستان بدبخت ما واقعاً‌ بایر است. سروران! همان‌طور که مستحضرید مصر براساس رودخانه نیل شکل گرفته،‌ سیستان نیز بر پایه رودخانه هیرمند به وجود آمده و انبار غله آسیا بوده است. متأسفانه در یکصد سال گذشته افغانان با ساخت سدهای مخزنی و انحرافی بر روی رودخانه هیرمند میزان آب جاری به سمت سیستان را کاهش دادند. نفوذ قدرت‌های خارجی در افغانستان همواره در مورد تقسیم آب هیرمند به زیان ایران بوده است. قرارداد تقسیم آب هیرمند در سال 51 همان‌طور که فرمودند (26) مترمکعب در ثانیه یعنی (820) میلیون مترمکعب بود که به هیچ وجه نیازهای آبی سیستان را تأمین نمی‌کند و متأسفانه افغان‌ها هم به همین مقدار نیز پایبند نبودند. جناب آقای دکتر ظریف عزیز! در خشکسالی 50 یادمان باشد همزمان با تاج‌گذاری طاغوت، حضرت امام (رحمه‌الله‌علیه) پیام دادند که شاه این همه ولخرجی نکند، به داد مردم مظلوم سیستان برسد. دکتر ظریف جان گوش بده! حاصل این تشر قرارداد 51 و داستان شانی‌ها بود. یا در سیل 69 و 70 آیت‌الله موسوی‌اردبیلی را با چک (200) میلیون تومانی از سهم خودش امام بزرگوار به عنوان نماینده ویژه فرستادند که چنین رقمی در تاریخ زندگی امام وجود ندارد. ولی امر مسلمین جهان حضرت آیت‌الله، مقام معظم رهبری سیستان را تنگه اُحد نامیدند. دکتر عزیز!‌ قریب دو سال است که پیوسته تذکر، عرض ارادت، نطق، مکاتبه، جلسه، صبحانه کاری با شما داشته‌ام. خوشبختانه در دو جا هم در برنامه ششم و بودجه 96 برای رودخانه هیرمند قانون داریم که من یک دانه را می‌خوانم. در صفحه (21) بودجه 96؛ «دولت مکلف است در سال 96 جهت تثبیت، استمرار و افزایش حقآبه ایران از رودخانه هیرمند اقدام سیاسی، اقتصادی و عمرانی لازم را در چارچوب اعتبارات مصوب به عمل آورد». آقای ظریف عزیز! شما چه کردید؟ ضمن احترام فراوان، حقیقتاً حاصل دیپلماسی یک مترمکعب آب برای مردم ثمر نداشته، به شدت مورد اعتراض مردم واقع می‌شویم. گوشه‌ای را به عنوان مستند ملاحظه فرمودید. جناب دکتر! فرمودید در رابطه با افغانستان پنج کمیته داریم که قبلاً هم با هم صحبت کردیم که همه اینها زیر نظر کمیته آب است، بسیار خوب، بارها و بارها به عنوان کارشناس راه‌حل اساسی آب رودخانه هیرمند را ارائه نموده‌ام. کارشناسان و بقیه عزیزان قبول دارند، چرا در این مسیر حرکت جدی و ملموسی صورت نمی‌گیرد؟ علاوه بر آن خدمت شما مسئولان بزرگوار برای چندمین بار برای برون‌رفت از این وضع اسفبار و جلوگیری از اشتغال غلط و صرفاً‌ بر مبنای کشاورزی مطالب زیر را عرض ارادت می‌نمایم تا حداقل در تاریخ ثبت شود. در میان‌مدت و بلندمدت در زمینه آب ضمن پیگیری حقآبه ایران از رودخانه هیرمند و تشکر از اولین چاه آب ژرف از همه عزیزان مرتبط، انتقال آب از دریا، ظریف عزیز! یک ظرفیت برای شرب زاهدان و زابل، جلوگیری از تبخیر و رسوب‌گذاری چاه‌نیمه‌ها، خداوکیلی (300) میلیون مترمکعب در طول سال تبخیر می‌شود. در زمینه صنعت کارخانه‌های ریز و درشتی جهت صادرات به داخل و کشور همسایه انجام می‌شود، حمل و نقل محور چابهار ـ نیرک را فرمودید، شامل راه‌آهن و بزرگراه موجود تکمیل شود، چرا این همه تأخیر؟ انرژی؛ ضمن تکمیل نیروگاه بادی (50) مگاواتی میل‌نادر هر چه سریعتر انتقال گاز از زاهدان به زابل با قطر (36) اینچ که می‌دانید چرا، انجام شود. تجارت؛ خوشبختانه مرز سیستان یک فرصت است، نه تهدید. زیرساخت‌های آنها فراهم شود، زیرا تنها مرزی است که (80) درصد صادرات دارد. گذرهای مرزی فعال شود، منطقه آزاد سیستان، خوشبختانه کشور افغانستان و کشورهای دیگر همسایه بازار بسیار خوبی برای کالای ایرانی است. بنابراین منطقه آزاد سیستان می‌تواند یک فرصت استثنایی باشد. گردشگری؛ با توجه به ظرفیت بسیار بالای سیستان ضرورت دارد در این زمینه زیرساخت‌های گردشگری فراهم بیاید. تقسیم استان؛ با توجه به گستردگی استان، تقسیم استان یک ضرورت و ظرفیت است. جناب دکتر ظریف! من در تبلیغات انتخاباتی اصلاً‌ در هیچ زمینه‌ای والله قول ندادم که چه می‌کنم و چه نمی‌کنم، بلکه قسم خورده و می‌خورم که هر چه از دستم بر بیاید برای رشد و تعالی آنها انجام بدهم، پس این جلسه تبلیغاتی نیست. مسئولان بزرگوار، جناب آقای رئیس‌جمهور، جناب آقای دکتر لاریجانی، وزرای محترم! به وظیفه ذاتی‌تان عمل کنید. سروران! به فاجعه ویرانگر سیستان رسیدگی فرمایید. یک بار و برای همیشه تکلیف این مردم شریف را روشن نمایید. (فرهنگی ـ وقت شما تمام است) مردم منطقه فرمودند که نظام واقعاً تکلیف ما را روشن کند. واقعاً قابل قبول نیست، والله به تمام مقدسات قسم این وضع اصلاً قابل قبول و تحمل نیست. دکتر ظریف! دیگر با چه زبانی عرض ارادت کنیم؟ دکتر ظریف، دکتر ظریف، دکتر ظریف! والله یک فاجعه انسانی در میان است، یک کاری کنید. (نایب‌رئیس ـ خیلی ممنون، وقت شما تمام شد) قسم خوردیم. ممنون و سپاسگزار. والسلام علیکم و رحمه الله و برکاته

مسعود پزشکیان
آقای دکتر! الان سؤال را به رأی بگذاریم یا آقای دکتر که فرمودند پیگیری دارند و جلسه هست را پیگیری کنند؟

حبیب‌ الله دهمرده
نظر دوستان چیست؟ نمایندگان چه کنم؟ دکتر ظریف!‌ من به شما اعتماد دارم، به پیغمبر من با هیچ‌کسی مشکل ندارم، والله به تو ارادت دارم،‌ ولی تو را به امام حسین و ناموس زهرا یک کاری برای مردم بکن، تمام.

مسعود پزشکیان
خیلی ممنون، متشکرم.
9 طرح سؤال آقایان: احمدعلی کیخا، حبیب‌اله دهمرده و حسینعلی شهریاری نمایندگان زابل، زهک، هیرمند، نیمروز و هامون و زاهدان از آقای محمدجواد ظریف وزیر امور خارجه و نظر مجلس مبنی بر وارد نبودن سؤال

مسعود پزشکیان
سؤال بعدی را بفرمایید.

محمد علی وکیلی
سؤال بعدی سؤال جناب آقای دکتر کیخا،‌ دکتر دهمرده و دکتر شهریاری که آقای دکتر کیخا به نمایندگی سؤال را مطرح خواهند کرد، نمایندگان محترم زابل، زهک، هیرمند و زاهدان و هامون از وزیر محترم امور خارجه جناب آقای دکتر ظریف است. از سخنگوی محترم کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی جناب آقای دکتر نقوی‌حسینی تقاضا داریم گزارش کمیسیون را در ظرف پنج دقیقه ارائه بفرمایند.

سیدحسین نقوی حسینی
بسم الله الرحمن الرحیم هیأت‌رئیسه محترم مجلس شورای اسلامی سلام علیکم با احترام، بازگشت به نامه شماره (18359/61) مورخه 26/3/1395، گزارش کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی درخصوص سؤال مشترک و ملی‌ آقایان احمدعلی کیخا، حبیب‌اله دهمرده و حسینعلی شهریاری نمایندگان محترم زابل، زهک، هیرمند، نیمروز، هامون و زاهدان از وزیر محترم امور خارجه به شرح ذیل ارسال می‌گردد. رئیس کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی ـ علاءالدین بروجردی سؤال همکاران ما به طور مشترک از وزیر محترم امور خارجه جناب آقای دکتر ظریف این است که استراتژی و برنامه جمهوری اسلامی ایران در تنظیم روابط با کشور افغانستان با توجه به وجود رودخانه‌ها و اکوسیستم آبی مشترک چیست؟ پیرو سؤال قبلی چون امکان حضور وزیر محترم امور خارجه در کمیسیون فراهم شد و جناب آقای ظریف حضور پیدا کردند، پرسش و پاسخ بسیار مفصلی صورت گرفت. منتها سؤال‌کنندگان از پاسخ‌های وزیر محترم امور خارجه قانع نشدند. سؤال در کمیسیون در قلمرو ملی تشخیص داده شد و مستند به بند (3) ماده (209) آیین‌نامه داخلی مجلس شورای اسلامی گزارش سؤال جهت اعلام وصول در اولین جلسه علنی ارسال گردید، سؤال‌کنندگان هم قرائت شد. در خدمت سؤال‌کنندگان محترم هستیم.

مسعود پزشکیان
خیلی ممنون، آقای دکتر ظریف بفرمایید.

محمدجواد ظریف
بسم الله الرحمن الرحیم من یک بار دیگر خدمت نمایندگان محترم مردم در خانه ملت عرض سلام و ارادت دارم. ابتدا از برادر بزرگوارم جناب آقای دکتر دهمرده برای بزرگواری‌شان تشکر می‌کنم، از برادران بسیار عزیزم جناب آقای دکتر کیخا، جناب آقای دکتر شهریاری و جناب آقای دکتر دهمرده که هر سه در این حوزه همواره پیگیر بودند، تخصص دارند و از مطلعین کشور در این حوزه هستند سپاسگزاری می‌کنم که مسأله مهم استراتژی جمهوری اسلامی ایران با افغانستان را مطرح کردند. همان‌طور که می‌دانید افغانستان برای جمهوری اسلامی یک همسایه بسیار مهم است که در طول سالهای بعد از انقلاب همواره با تنش و بحران در داخل روبرو بوده و امنیت جمهوری اسلامی از این تنش و بحران خسارت‌های زیادی دیده است. شاید وزارت امور خارجه بیش از سایر دستگاه‌ها این تنش و بحران را با گوشت و خون خودش حس کرده و ما (11)‌ شهید بزرگوار به خاطر تنش در روابط با افغانستان در حمله طالبان به مزارشریف تقدیم کردیم. لذا بسیار برای جمهوری اسلامی اهمیت دارد که امنیت افغانستان تأمین شود و حتی برای ما پیشرفت و توسعه و آبادی افغانستان بسیار اهمیت دارد. دو موضوع بسیار مهم علاوه بر تروریسم که یکی از نگرانی‌های اصلی ماست و افراط‌گرایی که متأسفانه به دلیل دخالت‌های خارجی نه به دلیل مردم افغانستان، بلکه به دلیل دخالت‌های خارجی در افغانستان لانه کرده و متأسفانه این روزها با انتقال داعش به افغانستان ما مواجه با افزایش خطر تروریسم هستیم، ولی دو موضوع بسیار مهم در روابط ما با افغانستان وجود دارد. یکی موضوع رفت و آمدهای مرزی است که در رفت و آمدهای مرزی ما از یک سو مشکل مواد مخدر را داریم و از سوی دیگر مشکل هجوم افراد افغانستان به ایران که از طریق قانونی به این مسیر اقدام نمی‌کنند. ما برای هر دو این موضوعات توجه ویژه داریم، برای بحث ورود اتباع افغانستان به ایران تشکیلات جدیدی برای ویزا ایجاد کردیم، در واقع اتباع افغانستان آن ودیعه‌ای که برای ویزا باید می‌گذاشتند را برداشتیم تا از این طریق رفت و آمد افغانستان به ایران قانونی شود. در حوزه مواد مخدر هم به همچنین، هم در چارچوب دوجانبه، هم در چارچوب بین‌المللی تلاش‌های فراوانی با افغانستان داشتیم. لذا این حوزه اول که حوزه ملاحظه امنیتی ما با جمهوری اسلامی افغانستان است از این طریق و از طریق گفتگوها دنبال کردیم و از طریق کمک و تسهیل ورود اتباع افغانی که قانوناً‌ به ایران وارد می‌شوند. در حوزه آب هیرمند و هریرود هم موضوع و معضل دوم روابط ما با افغانستان است که من در سؤال قبلی تلاش کردم توضیحاتی را در این زمینه ارائه بدهم. همه این موضوعات در پنج کمیته که الان روابط ما با افغانستان که قرار است در چارچوب یک بسته و یک قرارداد جامع همکاری بین جمهوری اسلامی ایران و افغانستان تنظیم شود، در پنج بسته در پنج کمیته یعنی کمیته آب، کمیته امنیت، کمیته مرزها، کمیته آموزش و کمیته روابط اقتصادی در این پنج حوزه دارد بررسی می‌شود و ان‌شا‌ءالله مجموعه توافقاتی که در این پنج کمیته صورت می‌گیرد به عنوان یک قرارداد جامع همکاری با افغانستان امضا خواهد شد. این قرارداد در تاریخ روابط ما با افغانستان بی‌نظیر است و می‌تواند زمینه برای همکاری در همه این حوزه‌ها که هم نگرانی‌های ماست و هم نگرانی‌های برادران افغانی ماست را بپوشاند. اینکه ما وارد بحث بسته همکاری با افغانستان شدیم به این دلیل است که بتوانیم از امتیازاتی که در (40) سال گذشته به مردم افغانستان از روی برادری و احساس همسایگی ارائه کردیم، در حوزه‌هایی مثل آب و مواد مخدر که نگرانی‌های جدی کشور است استفاده کنیم. به هر حال من یک بار دیگر از این سؤال مجدد دوستان عزیزمان جناب آقای دکتر کیخا، جناب آقای دکتر دهمرده و جناب آقای دکتر شهریاری که با دقت و حساسیت هم موضوع روابط با افغانستان را دنبال می‌کنند تشکر می‌کنم. به شما اطمینان می‌دهم که موضوع آب سیستان و بلوچستان موضوع همه دولت و کشور است، نگرانی تک‌تک ماست. همه ما برای این وضعیت نگرانیم، امیدواریم که با توجه به توانمندی‌های وسیعی که کشور دارد در یک برنامه جامع بتوانیم برنامه عملیاتی داشته باشیم. نکته‌ای را هم که در بحث قبلی عرض کردم و آن توسعه اقتصادی شرق کشور است که الان یکی از اولویت‌های اصلی معاونت اقتصادی وزارت امور خارجه است و همواره این را دنبال کرده، توسعه شرق کشور هم به نفع ایران است، هم به نفع سیستان و بلوچستان است، هم به نفع افغانستان است، هم به نفع پاکستان است، هم به نفع صلح و امنیت منطقه است و ما امیدواریم که بتوانیم با همکاری همگی این برنامه‌ها را به یاری خداوند به پیش ببریم. یک بار دیگر از جناب آقای دکتر کیخا تشکر می‌کنم.

محمد علی وکیلی
خیلی ممنون آقای دکتر. آقای دکتر کیخا بفرمایید، ان‌شا‌ءالله در صرفه‌جویی در وقت ما به سؤال آقای دکتر داداشی هم برسیم.

احمدعلی کیخا
به نام خداوند جان و خرد کزین برتر اندیشه برنگذرد از کمیسیون محترم امنیت ملی تشکر می‌کنم که بالاخره بعد از حدود دو سال یعنی از 26/3/1395 سؤال بنده را به صحن ارجاع دادند. همکاران عزیز، ملت ایران! شما از همین‌جا حساسیت دولتمردان و مجلسیان را به منافع ملی بسنجید و نگاه کنید. آقای دکتر ظریف! شما خوب می‌دانید که بنده به جناب‌عالی ارادت فراوانی دارم و همراهی کردم. شما دیپلمات قوی هستید، به همین دلیل هم از شما انتظار بیشتر از این می‌رود. اجازه بفرمایید نکاتی را برای شفافیت محضر نمایندگان محترم و ملت ایران عرض کنم. همکاران محترم! شما نیک می‌دانید که رستم پیلتن پهلوان نامی ایران ثمره وصلت زال زر فرزند سام نریمان با رودابه دختر مهراب‌شاه کابلی است. حقیقت این است که بیش از (90) درصد شهرهایی که در شاهنامه از آنها نام برده شده در بخش شرقی فلات ایران و افغانستان امروزی واقع شده‌اند. کلمه زابل بیش از (145) بار و کابل (116) بار در شاهنامه آمده است. شاعر می‌گوید: یکی باره زیشان فرستم به بلخ به ایرانیان بر کنم روز تلخ دگر باره بر سوی کابلستان به کابل کشم خاک زابلستان سپاهی فراوان بر پیل‌تن ز کشمیر و کابل شدند انجمن گزین کرد پس رستم زابلی ز گردان شمشیرزن کابلی ستاره‌شناسان و کندآوران ز کشمیر و کابل گزیده سران ز آتش‌پرست و ز یزدان پرست برفتند باز یج رومی به دست همه این اشعار نشان می‌دهد که مردم ایران و افغانستان در حقیقت یک ملتند. اما بنا به فرمایش امام علی (علیه‌السلام): «وقتی مؤمن برادرش را به خشم می‌آورد به یقین از او جدا شده است». در حالی که طی سالهای گذشته لنز رسانه‌ها بر روی دریاچه ارومیه در شمال‌غرب کشور متمرکز شده بود، در آن سوی مملکت یعنی در جنوب‌شرق کشور بزرگترین دریاچه آب شیرین فلات ایران به مرگ تدریجی محکوم شد و مرد و هیچ‌کس بر شنزارهای تناسه‌زده هامون اشکی نریخت. افغان‌ها با بستن آب و زدن سدها بر روی رودخانه هیرمند سر ما را بریدند و نیروهای خودی با کشیدن دیوار مرزی و دایک داخل دریاچه بر سر بریده ما سیلی زدند. هامون نمرد، بلکه پنجه‌های بی‌عاطفه و سرد دولت افغانستان بر گلوگاه هیرمند و بی‌تفاوتی دولتمردان بی‌کفایت مرکزنشین در تهران هامون را به مرگ تدریجی محکوم کردند و به همراه آن هزاران خانوار سیستانی را آواره و خانه‌ به دوش نمودند. امسال فقط (3) میلیون مترمکعب آب وارد ایران شده است. همکاران محترم! آب موجود در مخازن آب چاه‌نیمه‌های زابل فقط کفاف آب روستایی را تا شهریورماه (خوب دقت کنید) و شهرهای زاهدان و زابل و سایر شهرهای منطقه سیستان را فقط تا پایان سال می‌دهد. تازه اگر مسأله کیفیت آب تغییر نکند که حتماً خواهد کرد. روستاهای منطقه در حال تخلیه شدن است، مردم به دلیل نبود آب در مدارس روستایی بچه‌های خود را به مدرسه نمی‌فرستند. آیا جمهوری اسلامی از تأمین (10)‌ تا (20) تانکر آبرسان نیز عاجز است که نمی‌تواند تأمین کند؟ مردم سفیدآبه و روستاهای اطراف در بی‌آبی هلاک شده‌اند، دام‌های مردم به دلیل بی‌آبی تلف شدند و از بین رفتند. جاده‌های سیستان و بلوچستان در زیر چرخ کامیون‌های افغانی برای ترانزیت کالا از چابهار تا میلک زابل مستهلک شده‌اند. فقط در یکی از بیمارستانهای زابل در سال گذشته حدود (10) میلیارد تومان برای مهاجرین افغانی هزینه شده است. با به‌کارگیری این نیروهای افغانی در بخش‌های مختلف، مسیر توسعه تکنولوژی در کشور منحرف شده است و ایران را سال‌ها عقب انداخت. جناب آقای دکتر ظریف، برادر عزیز! منافع حاصل از دیپلماسی جمهوری اسلامی در طول (40) سال گذشته در مقابل افغانستان برای ملت ایران چه بوده است؟ مگر غیر از این است که ما فقط و فقط برای آب به افغان‌ها وابسته هستیم؟ این همه خدمت چرا و نتیجه آن برای ملت ایران و مردم مظلوم استان و منطقه سیستان چه شده است؟ علی‌رغم همه این مشکلات مردم، تاکنون هیچ‌یک از وزرا و مسئولین ارشد نظام برای رسیدگی به وضع مردم به منطقه نرفته است. چرا واقعاً؟ مگر اینان از ایران نیستند؟ دقت کنید! در تاریخ آمده است ناصرالدین‌شاه این‌قدر می‌فهمید که وقتی مسأله تعیین مرز بود گفت اگر سیستان از نقشه ایران حذف شود چگونه رویتان می‌شود شاهنامه را زیر بغل خود بگیرید؟ شما از ظرفیت‌های قانونی ثبت جهانی هامون در نهادهای بین‌المللی استفاده نکردید. مردم این همه از گرد و غبار ناشی از خشکسالی آسیب دیدند. از منظر حقوق بشر در هیچ مجمع بین‌المللی از حقوق مردم دفاع نشد. شما از توان مردم محلی در دیپلماسی هیچ استفاده‌ای نکردید. شما از اعمال فشار نهادهای بین‌المللی و کشورها و بانک‌ها و بنگاه‌های اقتصادی تأمین‌کننده مالی پروژه‌های سدسازی افغانستان استفاده نکردید. متأسفانه با کج‌فهمی کارشناسی و ایجاد تقاضاهای بیشتر برای آب هیرمند از جمله انتقال آب به زاهدان بر خلاف اصول مدیریت آبهای مرزی نسل‌های آینده ایرانی را بیشتر به هیرمند و افغانستان وابسته کردند. دریاچه هامون به عنوان هفتمین تالاب بین‌المللی جهان، ثبت‌شده در کنوانسیون رامسر و همچنین به عنوان ذخیره‌گاه زیست‌کره جهانی ثبت‌شده در یونسکو و بزرگترین ذخیره آب شیرین کشور تقریباً برای همیشه از روی نقشه جغرافیایی دارد پاک می‌شود. آقای دکتر ظریف! فرزندان سیستان فریاد می‌زنند آب هیرمند حق مسلم ماست. شما که انرژی هسته‌ای را به عنوان حق مسلم ایرانیان از دهان شیر گرفتید، چگونه نمی‌توانید با افغان‌ها این‌گونه برخورد کنید؟ با افغانستان بایستی بعد از (40)‌ سال بگوییم یا همه چیز با هم و یا هیچ‌چیز. اگر قرار است مسأله ترانزیت، مواد مخدر، امنیت، مهاجرین افغانی که فقط در دماوند ایران (30) هزار نفر مشغول هستند حل شود، مسأله اول ایران آب است، آب است و آب باید حل شود. به نظر بنده تمام اقدامات دولت‌ها پس از استقرار نظام جمهوری اسلامی متأسفانه برگرفته از علم و اندیشه نبوده، وادادگی محض در مقابل افغانستان بوده و هیچ چیزی دستگیر ملت ایران نشده است. من منتظرم پاسخ جناب‌عالی را بشنوم و بقیه را در ادامه عرض خواهم کرد.

محمد علی وکیلی
خیلی متشکر، جناب‌عالی پنج دقیقه و (55) ثانیه فرصت دارید. آقای دکتر ظریف بفرمایید.

محمدجواد ظریف
بسم الله الرحمن الرحیم بنده نکته‌ای ندارم که در مخالفت با فرمایشات جناب آقای دکتر کیخا مطرح کنم. واقعیت این است که جمهوری اسلامی ایران در (40) سال گذشته همه‌گونه مساعدت و همکاری از روی احساس برادری و اخوت و همسایگی با مردم افغانستان روا داشته و امنیت افغانستان را امنیت خودش دانسته و دوستان افغانی ما کاملاً اطلاع دارند که این پنج موضوعی که بنده عرض کردم و دلیل اینکه ما در بحثی که من با رئیس‌جمهور افغانستان و اعضای تیم امنیت ملی افغانستان شامل رئیس اجرایی، وزیر امور خارجه، مشاور امنیت ملی و دو نفر از معاونین رئیس‌جمهور داشتیم مطرح شد، این است که کل روابط ما با افغانستان در یک بسته خواهد بود و همه این بسته موکول به یکدیگر است. ما در بعضی موارد مثل آب و مثل مواد مخدر باید از همکاری بیشتر افغانستان بهره‌مند شویم و در بعضی موارد افغانستان نیازمند به همکاری جمهوری اسلامی ایران است و حتماً همسایگان افغانی ما می‌دانند که آنچه جمهوری اسلامی در (40) سال گذشته در کمک به مجاهدین افغانی و در کمک به توسعه افغانستان و در کمک به مهاجرین افغانی انجام داده، اینها نیازمند اقدام متقابل افغانستان در حوزه آب و مواد مخدر و امنیت است. اینها مباحثی است که در سطح سیاست خارجی به صورت جدی پیگیری می‌شود. حضرت‌عالی به استفاده از امکانات بین‌المللی اشاره فرمودید، جناب‌عالی به عنوان معاون سابق سازمان محیط زیست به خوبی اطلاع دارید که در حد توان از این امکانات استفاده شده و ما ان‌شا‌ءالله به زودی علاوه بر جلسه‌ای که در تهران با تلاش وزارت امور خارجه و سازمان محیط زیست برگزار شد، ان‌شا‌ءالله جلسه‌ای را هم در هفته‌ها و ماه‌های آینده در نیویورک برگزار می‌کنیم و من در همین سفری که به نیویورک داشتم با دبیرکل ملل متحد در این زمینه صحبت کردم و از ایشان خواستم که در بالاترین سطح در این جلسه شرکت کنند. لذا مجموعه تلاش‌هایی که ما برای این موضوع انجام دادیم ممکن است که هنوز به نتیجه مورد نظر دوستان ما نرسیده باشد. اما جناب آقای دکتر کیخا، دوستان عزیز، برادران و خواهران گرامی! تلاش در حوزه دیپلماسی تلاش‌هایی است که طول خواهد کشید، سریع به نتیجه نمی‌رسد. ما نیاز به یک بسته کامل داریم، هم در روابط با افغانستان، هم در احیای هامون، هم در استفاده از آبهای مختلف برای رساندن آب به سیستان و بلوچستان، هم در احیای اقتصادی و توسعه اقتصادی این استان بسیار مهم کشور. بنده با تمام فرمایشات شما در اهمیت استان سیستان و بلوچستان برای امنیت ملی کشور و برای توسعه اقتصادی کشور کاملاً موافقم و سیاست وزارت خارجه هم در همین حوزه است. امیدوارم که با کمک شما و تلاشی که ما شروع کردیم، من مجدداً‌ از جناب‌عالی و سایر برادران عزیز جناب آقای دکتر دهمرده و جناب آقای دکتر شهریاری تشکر می‌کنم که در همه جلسات شرکت کردید، راهکارهایی را پیشنهاد کردید، الان هم، هم شما و هم آقای دکتر دهمرده راهکارهایی را پیشنهاد کردید، بعضی‌هایش مستقیماً به وزارت خارجه مربوط می‌شود، بعضی‌هایش بیشتر به دولت مربوط می‌شود. من به شما اطمینان می‌دهم که به عنوان ناقل امین این پیشنهادها، این پیشنهادها را در دولت هم مطرح کنم و ان‌شا‌ءالله پیگیری خواهیم کرد. امیدوارم که شما هم کماکان در کنار دستگاه دیپلماسی با لطف و محبت و کمک خودتان اجازه بدهید و راهنمایی کنید و کمک و انتقاد کنید که بتوانیم کار را به بهترین نحو و در جهت منافع مردم ایران و مردم خوب سیستان و بلوچستان پیگیری کنیم. از شما متشکرم.

محمد علی وکیلی
خیلی متشکر. جناب آقای دکتر کیخا! جناب‌عالی شش دقیقه فرصت دارید.

احمدعلی کیخا
آقای دکتر! خیلی ممنون، من شاهد تلاش‌های جناب‌عالی و همکاران دولت هستم، ولی آقای دکتر! شما هم می‌دانید در مسائل حقوقی و دیپلماسی آبهای مرزی همه به اصل همکاری به جای نزاع اعتقاد داریم، به شرطی که طرف مقابل هم دنبال همین باشد، بخواهد همکاری کند. متأسفانه افغان‌ها در طول (40) سال گذشته ثابت کردند که هیچ‌گونه همکاری را در این خصوص مایل نیستند انجام بدهند. برنامه‌های دولت ما اصلاً به دنبال کاهش وابستگی به آب هیرمند نبوده است و بیشتر و بیشتر روز به روز مردم و ملت ایران و منطقه را به آب هیرمند وابسته کردند. درست در مجلس هشتم من هفت، هشت، ده صفحه مطلب نوشتم، به دفتر مقام معظم رهبری ارسال کردم، برای همه مسئولین نظام جمهوری اسلامی فرستادم، گفتم نه اینکه چون من نماینده زابل هستم، بلکه تخصص بنده مدیریت آبهای مرزی و اقتصاد آب است، نکنید، با ایجاد تقاضای جدید، با بردن آب به زاهدان دست نسل‌های آینده ایران را می‌بندید و تحویل بیگانگان می‌دهید. با کوته‌فکری بنده را متهم کردند که شما نمی‌دانید و متوجه نیستید. امروز همان مسئولین حرفهای دیگری می‌زنند. آقای وزیر! هر گونه همکاری با افغانستان بایستی از کانال وزارت نیرو و آب باشد. هر وزیری از ایران می‌خواهد ارتباطی برقرار کند و بده و بستانی انجام بدهد باید از طریق وزارت نیرو و بخش آب باشد. آیا فهم اینها سخت است که دولت بعد از (40) سال تصمیم نمی‌گیرد و این کار را نمی‌کند؟ رئیس‌جمهور ما یک حقوقدان است، خودش از فرماندهان جنگ بوده، رئیس کمیسیون امنیت ملی مجلس بوده، نایب‌رئیس مجلس بوده، دبیر شورای عالی امنیت ملی بوده، رئیس مرکز تحقیقات استراتژیک بوده، انتظار از چنین فردی می‌رفت که با این مسأله آبهای شرق کشور را جدی‌تر برخورد کنند. شما فقط یک لحظه فکر کنید که در شهریورماه نتوانید آب شرب (900) پارچه آبادی سیستان را تأمین کنید و تا پایان سال نتوانید آب زاهدان و زابل و شهرهای منطقه را تأمین کنید و سال آینده آبی هم مثل امسال باشد. چه خواهید کرد؟ چه کاری می‌خواهید انجام بدهید؟ همکاران! آقای دکتر دهمرده فرمودند پیام تاریخی امام در آن زمان ماندگار شد و تشری را به دولت زدند که آن قرارداد منعقد گردید. امروز هم به نظر بنده یک روز تاریخی در مجلس است. بنده علی‌رغم اینکه نیروی همراه دولت بودم و به آقای دکتر ظریف ارادت دارم اما پیشنهاد می‌کنم و از شما و حتی خود آقای دکتر ظریف استدعا دارم،‌ آقای دکتر ظریف! قانع شدن من کارت زردی به جناب‌عالی نیست، به مفهوم این است که همه ملت ایران، همه نمایندگان ملت ایران در کنار مردم استان سیستان و بلوچستان و شرق کشور هستند، افغان‌ها باید این را بدانند، بدانند اگر نخواهند همکاری کنند تمام ملت ایران یک‌صدا از هامون، زابل و سیستان و بلوچستان دفاع خواهد کرد، نه اینکه مردم را آواره کوچه‌ها و خیابان‌ها کرده‌اند. انتظار من این است که این سؤال حتی یک رأی موافق هم نداشته باشد، همه همکاران با هم دست به دست هم بدهند، مثل تشری که حضرت امام در (40) سال گذشته زد امروز هم با رأی مثبت به عرایض بنده و نمایندگان منطقه دولت را تشویق و حمایت کنند که بایستی چانه‌زنی کند، برای ما ننگ است که در مجلس این موضوع رأی نیاورد. باید همه شما در کنار مردم ایران بایستید، همچنان که ما در طول تاریخ فرزندان صالح و نیکی برای مردم ایران بوده‌ایم.

مسعود پزشکیان
متشکرم، آقای دکتر کیخا! سؤال را به رأی بگذاریم؟

احمدعلی کیخا
بله آقای دکتر، من اعتقاد دارم این کارت زردی به آقای دکتر ظریف نیست، این اتحاد و همبستگی همه ملت ایران و نمایندگان ملت ایران است.

مسعود پزشکیان
اگر ربطی ندارد و خودت هم معتقدی چرا سؤال را به رأی بگذاریم؟ چرا به آقای ظریف کارت می‌دهید؟

احمدعلی کیخا
آقای دکتر! چرا ربط ندارد، حتی اگر رأی هم نیاورد بگذارید تاریخ بداند که مجلس ایران مردم سیستان را همراهی نکرد.

مسعود پزشکیان
می‌دانم، ولی خودت داری می‌گویی به ایشان ربطی ندارد.

احمدعلی کیخا
من قانع نشدم.

مسعود پزشکیان
حضار 206 نفر، نسبت به سؤال برادر عزیزمان آقای دکتر کیخا و وارد بودن سؤال رأی خودتان را اعلام بفرمایید. نمایندگان محترم لطفاً در رأی‌گیری شرکت بفرمایید. به وارد بودن سؤال برادرمان آقای کیخا رأی می‌دهیم که سؤال نسبت به آقای دکتر ظریف وارد است یا نیست. پایان رأی‌گیری را اعلام می‌کنم، تصویب نشد. نمایندگان سؤال را وارد نمی‌دانند.
10 طرح سؤال آقای ولی داداشی نماینده آستارا از آقای محمد‌جواد ظریف وزیر امور خارجه

مسعود پزشکیان
سؤال بعدی را مطرح بفرمایید.

محمد علی وکیلی
سؤال بعدی سؤال جناب آقای داداشی نماینده محترم آستارا از وزیر محترم امور خارجه جناب آقای دکتر ظریف مطرح است. از سخنگوی محترم کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی جناب آقای دکتر نقوی‌حسینی تقاضا داریم گزارش کمیسیون را ارائه بفرمایند.

سیدحسین نقوی حسینی
بسم الله الرحمن الرحیم با احترام بازگشت به نامه (94367/695) مورخه 25/11/95 گزارش کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی درخصوص سؤال ملی جناب آقای ولی داداشی نماینده محترم مردم شریف آستارا از وزیر محترم امور خارجه به شرح ذیل ارسال می‌گردد. خلاصه سؤال این است: عدم رفتار متقابل با دولت جمهوری آذربایجان سؤال جناب آقای ولی داداشی از وزیر محترم امور خارجه که به کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی ارجاع داده شده بود در دستور جلسه روز سه‌شنبه مورخه 9/8/1396 کمیسیون قرار گرفت. همکار محترم‌مان جناب آقای داداشی در توضیح سؤال با اشاره به لغو روادید یک‌طرفه از سوی جمهوری اسلامی ایران برای اتباع جمهوری آذربایجان ادامه دادند که مقامات آذربایجان قول داده بودند براساس اصل عمل متقابل لغو روادید را برای هموطنان ما تصویب نمایند، ولیکن هم‌اکنون هموطنان ما برای عزیمت به آذربایجان می‌بایست روادید أخذ نمایند. لطفاً اقدامات و پیگیری‌های وزارت امورخارجه را براساس اصل عمل متقابل توضیح دهید. آقای دکتر ظریف اشاره فرمودند که سیاست ما در وزارت خارجه در مورد روادید براساس اصل عمل متقابل است و ادامه دادند که مردم جمهوری آذربایجان عاشق ثامن‌الحجج (علیه‌السلام) هستند و این یک واقعیت است و ما به همین دلیل برای اتباع آذری لغو روادید دادیم لیکن درخصوص طرف مقابل، در هر یک از ملاقات‌هایی که با مقامات آذری داریم موضوع لغو روادید را در دستور کار داریم و پیگیری هم می‌کنیم. این موضوع در سطح رؤسای جمهور دو کشور مطرح شد و رئیس‌جمهور محترم آذربایجان به بنده گفت که ما باید یک سامانه درست کنیم تا براساس آن مشکل روادید را حل کنیم اما فعلاً در فرودگاه روادید می‌دهیم. بنده به عنوان وزیر امور خارجه به شما اطمینان می‌دهم که موضوع در دستور کار وزارت امور خارجه است و ما نکته مورد نظر شما را پیگیری می‌کنیم. البته آقای داداشی از پاسخ وزیر محترم امور خارجه قانع نشدند و سؤال در کمیسیون در قلمرو ملی تشخیص داده شد، در محضر همکار محترم‌مان هستیم.

محمد علی وکیلی
خیلی متشکر، جناب آقای دکتر ظریف‌! به رسم گذشته (15) دقیقه فرصت دارید که می‌توانید در دو نوبت فرمایشات‌تان را داشته باشید.

محمدجواد ظریف
بسم الله الرحمن الرحیم امروز نمی‌دانم شما چه تقصیری مرتکب شدید که این همه گرفتار من شدید. از شما عذرخواهی می‌کنم امروز چند بار مجلس محترم را تصدیع کردیم و مصدع شما شدم. از برادر بزرگوار جناب آقای داداشی برای سؤالی که مطرح کردند سپاسگزاری می‌کنم، نگرانی ایشان نگرانی به‌حقی است و ما در حوزه‌های مختلف پیگیری کردیم. دوستان اطلاع دارند که ما یک توافقی برای عبور مرزی تا حد (45) کیلومتر داشتیم که این توافق در زمانی بود که بین دو کشور مقررات دشوار ویزا برقرار بود و برخی از دوستان از این توافق (45) کیلومتری فراتر رفتند، یعنی بیشتر حتی تا حد باکو هم رفتند و بعد دولت آذربایجان این توافق را در مجلس آذربایجان منتفی کرد. اقدام جمهوری اسلامی اقدام متقابل است، ما هم می‌توانیم این کار را انجام بدهیم، اما یک تصمیمی مجموعه دستگاه‌های جمهوری اسلامی اتخاذ کردند که آن تصمیم از نظر ما هم در وزارت خارجه تصمیم درستی است، با توجه به قرابت‌های فراوان جمهوری اسلامی ایران با آذربایجان و آن این است که ما لغو یک‌طرفه روادید کردیم. این تصمیم در دولت گرفته نشد، در دولت قبل گرفته شد، اگر اشتباه نکنم در سال 1389 این تصمیم گرفته شد و ما به صورت یک‌طرفه لغو روادید کردیم. الان تعداد زیادی از همسایگان آذری ما برای مشرف شدن به مشهد مقدس و حرم حضرت معصومه در قم مقدسه وارد ایران می‌شوند، سفر می‌کنند، اما این سفرها فقط به سفرهای زیارتی منحصر نمی‌شود، استانهای همجوار از لغو روادید بهره اقتصادی می‌برند. یعنی هم رونق کسب و کار در مناطق مرزی به خاطر این رفت و آمدها شکل می‌گیرد و هم گردشگری سلامت که بسیاری از اتباع آذربایجان برای معالجه به کشور ایران می‌آیند و در این زمینه گردشگری سلامت دارای درآمد برای مرزنشینان محترم ما است. من نگرانی نماینده محترم آستارا را در مورد این مسأله ویژه‌ای که برای مردم خوب آستارا ایجاد شده و این گذر مرزی که منافعی را هم برای آنها داشته کاملاً درک می‌کنم. پیشنهادی که ما به جناب آقای داداشی و سایر نمایندگان محترمی که در این زمینه دارند مطرح می‌کنیم این است که ما پیگیری خودمان را انجام می‌دهیم، تسهیل هم می‌کنیم که دوستان هم بتوانند مستقیماً این موضوع را با مقامات آذری پیگیری کنند، ان‌شا‌ءالله بتوانیم به یک نتیجه‌ای در این حوزه به خصوص برسیم. اما این اقدام که ما در برابر اقدامات آذربایجان بیاییم و لغو روادید یک‌طرفه را متوقف کنیم تصمیمی نیست که وزارت امور خارجه بتواند بگیرد. البته این تصمیم را ما هم در وزارت خارجه با توجه به مجموعه شرایط ملی به نفع کشور نمی‌دانیم، معتقدیم که لغو روادید یک‌طرفه با آذربایجان منافع زیادی دارد. من یک نکته آخر را هم اشاره کنم و آن اینکه طی چهار سال گذشته ما در مذاکرات متعددی که با آذری‌ها داشتیم، آذری‌ها در سفر اخیر جناب آقای دکتر روحانی و قبل از آن در سفری که بنده داشتم رئیس‌جمهور آذربایجان دستور داد که به ایرانی‌ها ویزا در فرودگاه و مرز صادر شود و دیگر پروسه طولانی صدور ویزا وجود نداشته باشد. این مرحله، مرحله قبلی لغو روادید است. لذا ما امیدواریم علاوه بر تلاشهایی که در این موضوع به خصوص انجام می‌دهیم، ان‌شا‌ءالله بتوانیم با رسیدن به لغو روادید موضوع را کاملاً حل کنیم و این دو ملت برادر ایران و آذربایجان که دارای مذهب و مرام و مشترکات فراوانی هستند بتوانند به راحتی بین یکدیگر رفت و آمد کنند و به روابط فرهنگی، اقتصادی و سیاسی گسترده‌تر بین دو کشور کمک کنیم،‌ متشکرم.

محمد علی وکیلی
خیلی ممنون، جناب آقای دکتر داداشی بفرمایید.

ولی داداشی
بسم الله الرحمن الرحیم و به نستعین خدمت همه همکاران عزیز و ملت شریف ایران سلام و عرض ادب و احترام دارم و همچنین به جناب آقای دکتر ظریف در خانه ملت خیرمقدم عرض می‌کنم و از این خوشحالم که وقتی سؤال من مطرح شد آقای دکتر ظریف خندیدند. جناب آقای دکتر ظریف! ما دوست داریم که شما همیشه شاداب و فعال باشید و اینکه در سؤال من خندیدید من این را به میمنت می‌گیرم و امیدوارم که این مشکل به دست توانمند و توانای حضرت‌عالی حل شود. برداشته شدن ویزا برای اتباع آذری را داریم، آقای دکتر ظریف توضیح دادند. ما ایرانی‌ها مخصوصاً مرزنشینان عزیز کشورمان که همجوار با کشور جمهوری آذربایجان هستند وقتی می‌خواهند به جمهوری آذربایجان بروند نمی‌توانند، حتماً باید ویزا بگیرند و در واقع قرار بر این بود که آنها ویزا را برای اتباع جمهوری اسلامی ایران بردارند که این کار را نکردند هیچ، گذر مرز (45) کیلومتر را هم تمدید نکردند. این یک مقدار مشکلاتی را برای مرزنشینان عزیز مخصوصاً در شهرستان آستارا و در سایر شهرستانهایی که با جمهوری آذربایجان همجوار هستند به وجود آورده است. مرزنشینان هم اهل این کشورند، ایرانی‌اند، حق شهروندی دارند و در واقع مردم مرزنشین با جمهوری آذربایجان، جناب آقای دکتر ظریف! با ضرس قاطع این را عرض می‌کنم، حضرت‌عالی را دوست دارم و من به این مفتخرم که اس‌ام‌اس‌ها و پیامک‌هایی که در رابطه با حضرت‌عالی برای بنده آمده و شما را تأیید کردند و دوست دارند و من هم نماینده همان مردم هستم و من هم دلم می‌خواهد که مشکل مردم با دست توانمند شما ان‌شا‌ءالله حل شود. (75) درصد مردم شریف شهرستان آستارا در انتخابات دولت دوازدهم به این دولت رأی دادند و انتظار دارند که با آمدن حضرت‌عالی به وزارت امور خارجه این مشکل حل شود. ما جلساتی را با همکاران شما در وزارت امور خارجه، در اداره کل کشورهای مشترک‌المنافع داشتیم. تنهاترین مرجعی که می‌تواند این مشکل را حل کند فقط و فقط دستگاه سیاست خارجی است، طبق اصول مصرح قانون اساسی، اصول (152) و (153) و ایجاد روابط صلح‌آمیز به دست وزارت امور خارجه و دستگاه سیاست خارجی است. ما سالانه بیشتر از (220) میلیون دلار از پایانه و گمرک شهرستان آستارا را داریم و در واقع این یک ظرفیت بسیار بسیار بزرگی است. کالاهای ما خریداران بسیار زیادی را در حوزه کشور قفقاز و آذربایجان دارد و این نیاز این را دارد که بالاخره حضرت‌عالی یک مساعدت و پیگیری کنید و مسئولان کشور مقابل را مجاب کنید که این مقوله را حل کنند. اقتصاد و معیشت مردم در شهرستان آستارا و شهرهای مرزی که همجوار با جمهوری آذربایجان هستند واقعاً به مشکل برخورده، تجار و بازرگانان و صادرکنندگان ما به مشکل برخورده‌اند. جناب آقای دکتر ظریف! ما در منطقه آستارا و شهرهای همجوار با جمهوری آذربایجان کشاورزی آنچنانی نداریم، صیادی نداریم، آنچه که وجود دارد گردشگری است، آنچه که وجود دارد تجارت است و از این ظرفیت بسیار بزرگ باید استفاده شود. آقای دکتر ظریف! ما مناسبت‌های مختلفی با جمهوری آذربایجان داریم که حضرت‌عالی هم به آن اشاره کردید، مناسبات اقتصادی داریم، مناسبات فرهنگی داریم، مناسبات مذهبی داریم، حتی مناسبات خانوادگی هم داریم. مستحضرید که خیلی از عزیزان در شهرستان آستارا از جمهوری آذربایجان ازدواج کرده‌اند. الان بحث عوارض خروج از کشور هم که مطرح شده این عزیزان به مشکل برخورده‌اند. در روابطی که بین خانواده‌های این سوی آستارا و آن سوی آستارا مشکل ایجاد کرده و این عزیزان پیگیر مطالبه این مشکل‌شان هستند، صادرات چمدانی ما به مشکل برخورده، بازار آستارا به مشکل برخورده، اینها همه مشکلاتی است که از قِبل کنسل نشدن ویزا و برداشته شدن گذر مرز (45) کیلومتر ایجاد شده است و لذا این است که ما این انتظار را داریم، جناب آقای دکتر ظریف! من یقین و اعتقاد دارم شما که با (1+5) مذاکره کردید و امیدوارم که موفق شوید، گرچه می‌دانم آمریکایی‌ها می‌خواهند خللی را ایجاد کنند و ما از شما در این بحث حمایت خواهیم کرد. توانایی شما برای ما آشکار است و من یقین دارم که شما می‌توانید. آنچه که مهم است این است که شما بخواهید و بشود. آنها به شما احترامات زیادی را قائلند و من معتقدم که شما این کار را می‌توانید انجام بدهید، همان‌طوری که ما در اصل (77) قانون اساسی کشور خودمان داریم مقاولات و همچنین عهدنامه‌هایی که وزارتخانه‌های مختلف با کشورهای مختلف می‌بندند، به مجلس شورای اسلامی می‌آورند، ما آن را تأیید و تصویب می‌کنیم و اجازه می‌دهیم که وزارتخانه‌های مختلف از این ظرفیت استفاده کنند، مشابه همین مسأله را در کشور جمهوری آذربایجان داریم. اگر شما پیشنهاد را جدی و در دستور کارتان قرار بدهید و در اولویت جدی‌تان قرار بدهید، این را مذاکره کنید، در قالب یک بسته و مصوبه‌ای به مجلس جمهوری آذربایجان به دست دولت آذربایجان بفرستید، این تصویب شود و این اجازه را به دولت آذربایجان بدهند این مشکل حل خواهد شد. جناب آقای دکتر ظریف! هدف ما هم این نیست که از این جلوگیری کنیم که آذری‌ها بخواهند به کشور ما بیایند. ارزآوری دارد، ما مناسبات مختلف اقتصادی، سیاسی، فرهنگی و مذهبی داریم. برای زیارت حضرت امام رضا (علیه‌السلام) می‌آیند، ما از اینها استقبال می‌کنیم. اما از حضرت‌عالی انتظار داریم که پیگیری کنید، پیگیری کنید و پیگیری کنید. ما منتظر جواب حضرت‌عالی هستیم.

مسعود پزشکیان
متشکرم. آقای داداشی! آقای دکتر فرمودند که پیگیری می‌کنند، لازم است ادامه بدهیم؟

ولی داداشی
اگر آقای دکتر وقت بگذارند یک دقیقه پشت تریبون به مردم شریف شهرستان آستارا و همچنین شهرهای مرزی قول بدهند ما از سؤال‌مان منصرف می‌شویم.

محمدجواد ظریف
بسم الله الرحمن الرحیم من مجدداً از جناب آقای دکتر داداشی برای محبت‌هایی که به شخص بنده و دولت داشتند و از مردم شریف آستارا برای حمایت‌ و لطف‌شان تشکر می‌کنم. همان‌طور که من دور قبل هم عرض کردم هم بنده پیگیری می‌کنم، هم این فرصت را برای نمایندگان محترم فراهم می‌کنیم که نمایندگان محترم هم بتوانند این موضوع را با مقامات آذری پیگیری کنند. حتماً این موضوع در اولویت‌های ما است، اولویت ما هم این موضوع است، هم برداشتن ویزا به صورت کلی برای شهروندان ایران و ما در این مسیر هم خیلی خوب پیش رفتیم. یک بار دیگر سپاسگزاری می‌کنم.

مسعود پزشکیان
خیلی ممنون و متشکرم. آقای داداشی بفرمایید.

ولی داداشی
آقای دکتر ظریف! من چند تا پیشنهاد خدمت حضرت‌عالی دارم. یک پیشنهاد اول این است که ویزا برداشته شود که جناب‌عالی فرمودید. پیشنهاد دوم این است که گذر مرزی (45) کیلومتر دوباره برگردد. پیشنهاد سوم این است که اگر آن را قبول نکردند حداقل گذر مرزی (10) کیلومتر را داشته باشیم یا حداقل این است که گذر مرزی آستارا به آستارا را داشته باشیم. آقای دکتر ظریف! ما حامی شما هستیم، شما را دوست داریم و سلام گرم و صمیمی مردم شهرستان آستارا را به شما ابلاغ می‌کنم، تشکر می‌کنم.

مسعود پزشکیان
متشکرم، تذکرات را گوش کنیم.

محمد علی وکیلی
گویا آقای لاریجانی به آقای کواکبیان وعده تذکر داده بودند. بفرمایید.

مصطفی کواکبیان
تذکر آیین نامه
آقای رئیس! من از حضرت‌عالی تشکر می‌کنم که وقت دادید،‌ جناب آقای لاریجانی که به موقع وقت ندادند.

مسعود پزشکیان
البته ما به حساب آقای لاریجانی داریم به شما وقت می‌دهیم.

مصطفی کواکبیان
بله، محبت دارید. بند (11) ماده (24)، شأن و اقتدار مجلس است و حفظ حقوق نمایندگان. امروز یک اتفاق عجیبی افتاد، آقای رئیس! جناب آقای لاریجانی چون دوست نداشتند که معاونت میراث فرهنگی و گردشگری وزارت شود، ابتدا گفتند به کمیسیون مشترک می‌فرستیم رأی نیاورد، بعد گفتند اخطار هفتادوپنجی،‌ بد‌جوری رأی نیاورد، بعد هم که دیدند هیچ چاره‌ای ندارد فرمودند با برنامه مخالف است، دوسوم رأی می‌خواهد. در حالی که شما هیأت‌رئیسه محترم متن مذاکرات را بروید بازرسی کنید، مجدداً بشنوید، ایشان در پاسخ به سؤال برادرمان آقای دکتر ادیانی گفتند برای من مشخص نیست که مخالف برنامه باشد. در متن صحبت گفتند، بعد آخر سر باز هم دیدند (59) درصد رأی دادند گفتند باید در هیأت‌رئیسه مطرح شود. من خواهشم این است اگر در هیأت‌رئیسه بررسی می‌کنید حق نمایندگان را در نظر بگیرید. (نایب‌رئیس ـ خیلی متشکر) شاید من هم مخالف بودم، آقای رئیس! این آخرین عرض بنده است، این را هم بررسی کنید که از آقای رئیس‌جمهور برای جلسه علنی یا جلسه غیرعلنی برای این فیلترینگ تلگرام دعوت شود. مردم از ما سؤال می‌کنند اگر رئیس‌جمهور مخالف است چرا بعضی‌ها می‌گویند نه،‌ ایشان مخفیانه موافقت کرده است. اگر موافق است چرا پس می‌گوید من مخالفم؟ بیاید اینجا به افکار عمومی توضیح بدهد، خیلی ممنون.
11 تذکرات کتبی نمایندگان مجلس به مسئولان اجرایی کشور

مسعود پزشکیان
تذکرات را بفرمایید.

اکبر رنجبرزاده
تذکرات کتبی
بسم الله الرحمن الرحیم تذکرات کتبی نمایندگان به مسئولان اجرایی کشور: ـ آقای مجید کیان‌پور (دورود و ازنا) به وزیر نیرو درخصوص عدم پیگیری و نیمه‌تمام ماندن تصفیه‌خانه آب ازنا و مجتمع‌های آبرسانی روستاهای بخش مرکزی و جاپلق ازنا. همچنین درخصوص عدم توجه به تأمین اعتبار و تکمیل سد کمندان ازنا و بلاتکلیفی روستاییان کمندان در جابه‌جایی روستا. ـ آقایان: جواد کریمی‌قدوسی (مشهد و کلات)، سیدمحمدجواد ابطحی (خمینی‌شهر)، سیدحسین نقوی‌حسینی (ورامین، پیشوا و قرچک)، حسینعلی حاجی‌دلیگانی (شاهین‌شهر، میمه و برخوار)، اکبر رنجبرزاده (اسدآباد) و ابوالفضل ابوترابی (نجف‌آباد، تیران و کرون) به رئیس‌جمهور محترم درخصوص ضرورت جلوگیری از طرح دعاوی ظالمانه از طرف آمریکا علیه جمهوری اسلامی ایران در محاکم قضائی آمریکا. ـ آقای محسن بیگلری (سقز و بانه) به وزیر کشور درخصوص علت تأخیر در طرح اصلاح ساماندهی بازارچه‌های مرزی و کوله‌بران در هیأت‌ دولت. ـ آقای حبیب‌اله دهمرده (زابل، زهک، هیرمند، نیمروز و هامون) به رئیس‌جمهور محترم درخصوص صدور دستور در اسرع وقت برای رسیدگی نسبت به فاجعه خشکسالی ویرانگر سیستان. ـ آقای حبیب‌اله نیکزادی‌پناه (بم، ریگان، فهرج و نرماشیر) به وزیر ورزش و جوانان درخصوص بی‌توجهی به امر ورزش و نبود امکانات ورزشی و نداشتن برنامه مشخص برای توسعه ورزشی در منطقه شرق استان کرمان شامل شهرستانهای ریگان، فهرج و نرماشیر. ـ آقایان: محمدرضا بادامچی، علی مطهری و علیرضا رحیمی (تهران، شمیرانات، ری، اسلامشهر و پردیس) به وزیر دادگستری درخصوص علت فیلترینگ شبکه اجتماعی تلگرام قبل از تصویب در مرجع ذی‌صلاح قانونی. ـ آقای عین‌اله شریف‌پور (ماکو، چالدران، پلدشت و شوط) به وزیر کشور درخصوص شفاف‌سازی در اعلام مناطق محروم در کشور. به وزیر جهادکشاورزی درخصوص علت عدم توجه به بازسازی قنوات چیست؟ ـ آقایان: عین‌اله شریف‌پور (ماکو، چالدران، پلدشت و شوط) و اکبر رنجبرزاده (اسدآباد) به رئیس‌جمهور محترم و وزیر آموزش و پرورش درخصوص علت عدم پرداخت پاداش پایان‌خدمت معلمان بازنشسته که ضرورت دارد این قشر عزیز و فرهیخته در اولویت پرداخت پاداش قرار گیرند. ـ آقای عبدالرضا عزیزی (شیروان) به وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات درخصوص علت اختلال در تلفن‌های همراه در سرتاسر کشور. ـ آقای رسول خضری (پیرانشهر و سردشت) به رئیس‌جمهور محترم درخصوص تسریع در بازگشایی معابر مرزی و کوله‌بری جهت نجات بیش از (75) هزار کوله‌بر زحمتکش و عزیز و (7) میلیون نفر از کسبه و اصناف و بازاریان معزز و مکرم شهرستانهای مرزی مخصوصاً پیرانشهر و سردشت. همچنین تسریع در اصلاح مصوبه شورای اقتصاد در راستای مصوبه وزارتین اقتصاد و دارایی و جهادکشاورزی مبنی بر بازگرداندن جایزه چغندر و هزینه حمل و کرایه چغندرکاران کشور به ویژه استان آذربایجان‌غربی.
12 تذکر آیین‌نامه‌ای و اخطار قانون اساسی نمایندگان مجلس شورای اسلامی

اکبر رنجبرزاده
تذکرات شفاهی خارج از دستور، به مدت دو دقیقه در خدمت جناب آقای مجتبی ذوالنوری نماینده محترم قم هستیم تا تذکر شفاهی خودشان را بفرمایند.

مجتبی ذوالنوری
تذکرات شفاهی
بسم الله الرحمن الرحیم تذکر بنده خطاب به جناب آقای رئیس‌جمهور محترم است. جناب آقای رئیس‌جمهور! در اثر ضعف و عدم نظارت و سوءعملکرد دولت جناب‌عالی حدود (6) میلیون نفر از ملت شریف کشور گرفتار مصیبت مؤسسات مالی غیرمجاز و یا مؤسسات مجاز تابلودار دولت شما شده‌اند، به طوری که زندگی بعضی از آنها در حال فروپاشی است و بعضی‌ها متلاشی شده‌اند. آقای رئیس‌جمهور! اینجانب و حدود (100) نفر از نمایندگان ملت از جناب‌عالی شش تا سؤال پرسیدیم. 1 ـ مؤسسات مالی. 2 ـ قاچاق. 3 ـ بیکاری و اشتغال. 4 ـ رکود. 5 ـ بقای تحریم‌ها علی‌رغم اجرای همه تعهدات برجامی کشورمان. 6 ـ جهش قیمت ارزهای خارجی به شکلی که در حدود کمتر از دو ماه ارزش پول ملی (48) درصد کاهش پیدا کرد و بسیاری از قراردادها به هم ریخت، معادله صادرات و واردات به هم ریخت و زندگی بسیاری از مردم نابود شد. آقای رئیس‌جمهور! طبق آیین‌نامه داخلی مجلس بعد از یک هفته که به شما سؤال داده شد نمایندگان شما باید بیایند با سؤال‌کنندگان مذاکره کنند و اگر بعد از یک هفته متقاعد نشدند شما یک ماه فرصت دارید به صحن مجلس بیایید و به مردم پاسخ بدهید. آقای رئیس‌جمهور! چه باعث شده که شما استنکاف می‌کنید؟ حدود دو ماه می‌گذرد، اصل (88) قانون اساسی و ماده (212) آیین‌نامه داخلی مجلس را زیر پا می‌گذارید، به ملت و نمایندگان ملت و دستگاه نظارتی بی‌اعتنایی می‌کنید (رنجبرزاده ـ تشکر) و نمایندگان شما نمی‌آیند و شما فرصت‌سوزی می‌کنید. (نایب‌رئیس ـ وقت شما تمام شد، متشکرم) آقای رئیس‌جمهور! مرتب صحبت از شفافیت و اطلاع داشتن مردم می‌کنید، شما دو برابر نمایندگان فرصت دارید، چرا در این محکمه‌ای که سؤال و پاسخ آن به قضاوت گذاشته می‌شود نمی‌آیید جواب نمایندگان مردم را بدهید.

اکبر رنجبرزاده
جناب آقای شهباز حسن‌پوربیگلری نماینده محترم سیرجان و بردسیر بفرمایید.

شهباز حسن پوربیگلری
تذکرات شفاهی
بسم الله الرحمن الرحیم قبل از ورود به بحث و تذک

مسعود پزشکیان
هم مسئولین کمیسیون برنامه و بودجه و هم کمیسیون اقتصادی نسبت به وضعیت ارز پیگیری کنند و ان‌شا‌ءالله نتیجه را اعلام کنند.

اکبر رنجبرزاده
مابقی همکارانی که سه نفر دیگر هستند و اسم‌شان در قرعه‌کشی در آمده بماند، دو نفر اخطار دستور روز داریم،‌ آقای موسوی و آقای احمد مرادی.

مسعود پزشکیان
بفرمایید.

اکبر رنجبرزاده
جناب آقای احمد مرادی اخطار قانون اساسی دستور روز دارند، بفرمایید.

احمد مرادی
اخطار
بسم الله الرحمن الرحیم و به نستعین جناب آقای رئیس! اخطار بنده اصل (31) قانون اساسی است که اشاره دارد داشتن مسکن مناسب نیاز و حق هر فرد و خانواده ایرانی است. دولت موظف است با رعایت اولویت برای آنها که نیازمندترند به خصوص روستاییان و کارگران زمینه اجرای این اصل را فراهم کند. جناب آقای رئیس! من جهت استحضار عرض کنم که این اصل در شهرستان قشم به بهانه اینکه منطقه آزاد است انصافاً آنجا نادیده گرفته شده و جوانان قشمی در تأمین مسکن‌شان با مشکلات فراوانی مواجه هستند و به همین لحاظ عرض من این است که این تذکر را جدی بگیرید و از دولت محترم بخواهید که برنامه‌ریزی را داشته باشند و به نوعی تدبیری کنند که جوانان قشمی ما مثل همه جوانان ایران در همه روستاها بتوانند ان‌شا‌ءالله از این فرصت بهره‌مند شوند و استفاده کنند و جناب آقای رئیس! باز هم تأکید کنم که هم کمیسیون اقتصاد به موضوع مناطق آزاد رسیدگی کند و هم خود شما ان‌شا‌ءالله این دستور را بدهید که این مشکل جوانان قشمی در حوزه مسکن و زمین در جزیره قشم ان‌شا‌ءالله حل و فصل شود، سپاسگزارم.

مسعود پزشکیان
ان‌شا‌ءالله،‌ متشکرم.

اکبر رنجبرزاده
در خدمت جناب آقای سیدناصر موسوی‌لارگانی هستیم.

سیدناصر موسوی لارکانی
تذکر آیین نامه
بسم الله الرحمن الرحیم آقای دکتر! تذکر من بند (11) ماده (24) است. همکاران عزیز؛ چرا عاقل کند کاری که باز آرد پشیمانی؟ بارها مقام معظم رهبری فرمودند طرف مقابل شما بدعهد و بدپیمان است. پیامبر اکرم فرمودند: «مؤمن از یک سوراخ چند بار نیش زده نمی‌شود». از تصویب برجام چه خیری به کشورمان رسید؟ مگر آقای رئیس‌جمهور تمام مشکلات کشور را به برجام گره نزدند؟ پس چه شد آن وعده‌ها؟ مگر در همین صحن علنی آقای رئیس‌جمهور، آقای ظریف، آقای صالحی، آقای عراقچی قول ندادند، حتی قسم نخوردند که تمام تحریم‌های اقتصادی برداشته می‌شود؟ چه شد؟ لذا همکاران عزیز! این سه لایحه نسخه دیگری از FATF‌ است. چرا ما با دست خودمان، خودمان را تحریم کنیم؟ ما با این سه لایحه اختیارمان را به دست دیگران می‌دهیم که هر گاه بخواهند شرایط ما را لغو کنند و ما را تروریست اعلام کنند. با همین لایحه‌ای که خودمان برای خودمان تصویب می‌کنیم ما را مورد تحریم‌های جدی قرار می‌دهند و باز این سه لایحه عین تحریم‌ها است و با وعده و وعیدهایی که جناب آقای دکتر روحانی و وزیر امور خارجه دادند ما با مشکلات روبرو می‌شویم. آقای دکتر روحانی! اولویت مردم تلگرام نیست. آیا مردمی که الان از بیکاری رنج می‌برند، مردمی که مشکلات اقتصادی دارند، صنعتگران و تولیدکنندگانی که همگی با مشکلات اقتصادی و نابسامانی ارز دست و پنجه نرم می‌کنند، آقای دکتر روحانی! برای ریشه‌کنی فقر چه کردید؟ شما قول دادید فقر را ریشه‌کن می‌کنید، چرا وقتی نمی‌توانید به وعده‌های خود عمل کنید (نایب‌رئیس ـ خیلی ممنون آقای دکتر، تذکر دستور جلسه بود) فرار به جلو می‌کنید؟ آقای دکتر روحانی! من خواهش می‌کنم اگر توان ندارید تقصیرها را برای مقام معظم رهبری بیان نکنید. تلگرام چه ربطی به مقام معظم رهبری دارد که می‌گویید از اولین شخص مملکت سؤال کنید؟

مسعود پزشکیان
کاری کن که دفعه دیگر خواستی بگویی وقت بدهید، وقت بدهیم، مراعات بفرمایید.

اکبر رنجبرزاده
سرکار خانم دکتر آقاپورعلیشاهی نماینده محترم شبستر خیلی مختصر در خدمت شما هستیم، بفرمایید.

معصومه آقاپورعلی شاهی
تذکرات شفاهی
بسم الله الرحمن الرحیم با عرض سلام خدمت همه همکاران و هیأت‌رئیسه محترم و تبریک روز معلم به همه فرهنگیان به خصوص فرهنگیان شهرستان شبستر، مادر و همسر فرهنگی‌ام. در اول عرایضم از حجت‌الاسلام و‌المسلمین آقای دکتر آل‌هاشم یادگار دفاع مقدس تشکر می‌کنم که در همه عرصه‌ها با تدبیر و همراهی با جوانان فضای نشاط و امید را در استان آذربایجان‌شرقی فراهم کردند و سپاس فراوان از آقای دکتر خدابخش و معاونین محترم. تذکرم به دستگاه قضائی است، در تاریخ 14/2/97 در شهرستان شبستر متأسفانه از ساعت‌ (14) تا (19) تعدادی از افراد برای اعتراض برای برگزاری کنسرت بدون مجوز قانونی راهپیمایی انجام دادند و در شهرستان بی‌نظمی ایجاد کردند که ما توقع داشتیم دستگاه قضائی اقدام به موقع انجام بدهند و متأسفانه انجام نشد. دستگاه قضائی (25) سال است درباره پرونده بخش صوفیان همچنان نظر نمی‌دهند و متأسفانه (36) هزار نفر درگیر این قضیه هستند و تشکر فراوان از فرماندار محترم آقای مهندس مستفید و زیرمجموعه‌شان که با عنایتی که داشتند فضای امید را در شهرستان شبستر به عرصه ظهور گذاشتند. متشکریم. یاشاسین ایران، یاشاسین آذربایجان، یاشاسین دکتر پزشکیان بزرگوار.

مسعود پزشکیان
خیلی ممنون، متشکرم خانم دکتر.
13 اعلام ختم جلسه و تاریخ تشکیل جلسه آینده

مسعود پزشکیان
جلسه بعدی ما ساعت (8) صبح روز سه‌شنبه هجدهم اردیبهشت‌ماه 1397 و دستور جلسه ادامه دستور هفتگی است. پایان جلسه را اعلام می‌کنم.

ناطقین
بازگشت به بالا